هموروئید ترومبوزه چیست؟ | پماد و درمان خانگی + عکس

هموروئید ترومبوزه چیست؟

هموروئید ترومبوزه در واقع نوعی از بواسیر خارجی است که در آن به دلیل کاهش جریان خون در رگ متورم، خون داخل آن لخته می شود. رگ های اطراف مقعد به طور طبیعی بخشی از بافت نگهدارنده این ناحیه هستند و در حالت عادی مشکلی ایجاد نمی کنند، اما هرگاه فشار زیادی به آنها وارد شود ممکن است متورم شده و به شکل بواسیر خارجی درآیند.

اگر جریان خون در این رگ متورم به هر دلیلی کند شود، خون داخل آن منعقد شده و توده ای سفت و دردناک زیر پوست تشکیل می دهد که به آن هموروئید ترومبوزه گفته می شود.

این حالت بیشتر در بواسیر خارجی دیده می شود، چون بافت این ناحیه حساسیت و عصب دهی بیشتری نسبت به بواسیر داخلی دارد و به همین دلیل درد آن هم بسیار محسوس تر و شدیدتر است. برخلاف بواسیر ساده که معمولا تدریجی پیشرفت می کند، ترومبوز اغلب طی چند ساعت به صورت ناگهانی بروز پیدا می کند.

عکس هموروئید ترومبوزه

از نظر ظاهری، هموروئید ترومبوزه به شکل یک توده کوچک و برجسته در لبه مقعد دیده می شود که اندازه آن از یک نخود تا یک انگور متغیر است. رنگ این توده معمولا کبود، بنفش یا تیره است چون خون لخته شده زیر پوست جمع شده. پوست روی آن ممکن است کشیده، براق و در لمس بسیار حساس و دردناک باشد. در برخی موارد اگر توده پاره شود، مقداری خون تیره از آن خارج می شود.

مشاهده تصویر می تواند به تشخیص اولیه کمک کند، اما برای تایید نهایی و انتخاب درمان مناسب حتما باید توسط پزشک معاینه شوید.

علائم ترومبوزه شدن هموروئید چیست؟

هموروئید ترومبوزه معمولا به صورت ناگهانی و بدون هشدار قبلی خودش را نشان می دهد و برخلاف بواسیر معمولی که علائم آن به آرامی پیشرفت می کند، این حالت طی چند ساعت به اوج شدت خود می رسد. شناخت دقیق علائم کمک می کند فرد سریع تر متوجه شرایط خودش شود و به جای سردرگمی، اقدام مناسب برای کاهش درد و پیشگیری از عوارض را انجام دهد. مهم ترین نشانه های بواسیر ترومبوزه عبارتند از:

• درد شدید و ناگهانی در ناحیه مقعد که با نشستن یا دفع مدفوع تشدید می شود

• توده ای سفت و برجسته در کنار مقعد که با لمس قابل احساس است

• تغییر رنگ پوست ناحیه به کبودی، بنفش یا حتی سیاه

• تورم و التهاب واضح اطراف مقعد

• خارش یا سوزش پوست در محل توده

• خونریزی خفیف در صورتی که توده پاره شود

• احساس وجود جسم خارجی هنگام نشستن یا راه رفتن

• سختی در نظافت ناحیه یا دفع مدفوع به دلیل درد

نکته ای که کمتر به آن اشاره می شود این است که شدت درد در هموروئید ترومبوزه یک روند مشخص دارد. معمولا در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول درد به بیشترین میزان خود می رسد و از همان لحظه فرد متوجه مشکل می شود. پس از این بازه، درد به تدریج و طی ۷ تا ۱۰ روز کاهش می یابد چون بدن به مرور لخته خون را جذب می کند.

با این حال حتی پس از فروکش کردن درد، ممکن است یک زائده پوستی کوچک و بدون درد در همان محل باقی بماند که صرفا جنبه ظاهری دارد و نیازی به نگرانی ندارد، مگر اینکه ایجاد مزاحمت کند.

علت ایجاد بواسیر ترومبوزه چیست؟

هموروئید ترومبوزه زمانی رخ می دهد که فشار زیادی به رگ های اطراف مقعد وارد شود و جریان طبیعی خون در آنها مختل گردد. این افزایش فشار باعث می شود خون در رگ متورم راکد بماند و در نهایت لخته ببندد. عوامل مختلفی می توانند این فشار اضافی را ایجاد کنند که مهم ترین آنها عبارتند از:

1. یبوست مزمن و زور زدن بیش از حد هنگام دفع مدفوع

2. اسهال طولانی مدت و مکرر

3. بارداری و فشار جنین بر عروق لگن، به خصوص در ماه های پایانی

4. زایمان طبیعی و فشار شدید هنگام زایمان

5. نشستن طولانی مدت، به خصوص روی صندلی های سخت

6. بلند کردن اجسام سنگین به شکل نادرست

7. رژیم غذایی کم فیبر و مصرف ناکافی آب

8. اضافه وزن و چاقی

9. رابطه جنسی مقعدی

10. سابقه خانوادگی بواسیر یا ضعف مادرزادی دیواره رگ ها

طبق گفته دکتر عاطفه دهقانی تفتی، باید بدانید افرادی که داروهای رقیق کننده خون مصرف می کنند در معرض خطر بیشتری برای بروز ترومبوز شدیدتر و خونریزی همراه با آن هستند و بهتر است در صورت بروز علائم زودتر به پزشک مراجعه کنند.

همچنین ترکیب سبک زندگی کم تحرک با زور زدن مکرر هنگام دفع، یکی از شایع ترین دلایل بروز این عارضه در افرادی است که مشاغل نشسته دارند، چون هم زمان دو عامل خطر اصلی یعنی فشار مداوم و رکود جریان خون را ایجاد می کند.

درمان هموروئید ترومبوزه چیست؟

درمان هموروئید ترومبوزه بسته به شدت علائم، زمان سپری شده از شروع درد و اندازه توده متفاوت است. در بسیاری از موارد خفیف تا متوسط، مراقبت های خانگی و داروهای موضعی برای کنترل درد و التهاب کافی است، اما در مواردی که درد شدید باشد یا توده بزرگ باشد، ممکن است پزشک تخلیه لخته یا حتی جراحی را پیشنهاد دهد. انتخاب بهترین روش درمان باید با معاینه پزشک و بر اساس شرایط خاص هر فرد انجام شود.

پماد برای هموروئید ترومبوزه

داروهای موضعی معمولا اولین گزینه برای کاهش درد و التهاب در هموروئید ترومبوزه هستند. این پمادهای بواسیر معمولا ترکیبی از چند ماده موثره دارند؛ برخی حاوی بی حس کننده های موضعی برای کاهش سریع درد هستند، برخی دیگر حاوی کورتیکواستروئید برای کاهش التهاب و خارش عمل می کنند و گروهی نیز با تقویت دیواره رگ ها به بهبود تورم کمک می کنند.

برای استفاده، ابتدا ناحیه باید کاملا تمیز و خشک شود و سپس لایه نازکی از پماد روی توده و اطراف آن مالیده شود. مصرف طولانی مدت پمادهای کورتیکواستروئیدی بدون تجویز پزشک توصیه نمی شود چون می تواند باعث نازک شدن پوست ناحیه شود، بنابراین بهتر است نحوه و مدت مصرف زیر نظر پزشک یا داروساز باشد.

در مواردی که درد شدید باشد و توده به تازگی ایجاد شده باشد، پزشک ممکن است تخلیه لخته خون یا ترومبکتومی را پیشنهاد دهد. این روش یک عمل سرپایی و ساده است که طی آن پزشک با بی حسی موضعی، برشی کوچک روی توده ایجاد کرده و لخته خون را خارج می کند.

نکته مهم، محدودیت زمانی این روش است. ترومبکتومی معمولا تنها در فاصله ۲۴ تا ۷۲ ساعت اول پس از شروع علائم بیشترین اثربخشی را دارد، یعنی زمانی که هنوز درد در اوج خود قرار دارد.

پس از گذشت این بازه زمانی، بدن به طور طبیعی کار جذب لخته را آغاز کرده و انجام تخلیه دیگر توجیه چندانی ندارد، چون هم فایده آن کمتر می شود و هم احتمال بروز لخته جدید در محل برش وجود دارد. به همین دلیل پزشکان معمولا بعد از این بازه، درمان با عوارض کمتر را ترجیح می دهند.

جراحی

در موارد شدیدتر، به خصوص وقتی هموروئید ترومبوزه به دفعات مکرر عود می کند، توده بسیار بزرگ باشد یا همراه با هموروئید داخلی پیشرفته باشد، ممکن است پزشک جراحی کامل هموروئید یا همورویدکتومی را توصیه کند.

عمل جراحی بواسیر برخلاف تخلیه ساده لخته، کل بافت هموروئیدی را برمی دارد و معمولا زیر بیهوشی موضعی یا عمومی در اتاق عمل انجام می شود. دوره بهبودی این جراحی طولانی تر از تخلیه ساده لخته است و ممکن است چند هفته زمان ببرد، اما در مواردی که درمان های محافظه کارانه پاسخ نداده اند، موثرترین راه برای رفع کامل مشکل و کاهش احتمال عود در آینده محسوب می شود.

درمان خانگی هموروئید ترومبوزه چگونه است؟

درمان های خانگی نمی توانند لخته خون موجود را از بین ببرند، اما نقش بسیار موثری در کاهش درد، تورم و تسریع روند بهبودی دارند و در موارد خفیف حتی می توانند به تنهایی کافی باشند. بهترین نتیجه زمانی به دست می آید که این روش ها در کنار توصیه های پزشک و در همان روزهای اول بروز علائم به کار گرفته شوند.

حمام نشسته یا سیتز بث

یکی از موثرترین روش های خانگی، حمام نشسته با آب گرم است. برای این کار کافی است ناحیه مقعد را به مدت ده تا پانزده دقیقه در آب گرم قرار دهید، این کار را می توان دو تا سه بار در روز و همچنین بعد از هر بار دفع مدفوع تکرار کرد. گرمای آب باعث شل شدن عضلات ناحیه، بهبود گردش خون موضعی و کاهش قابل توجه درد و التهاب می شود. بهتر است از آب داغ استفاده نشود چون ممکن است پوست حساس ناحیه را تحریک کند.

کمپرس سرد

در بیست و چهار تا چهل و هشت ساعت اول که درد و تورم در اوج است، استفاده از کمپرس سرد کمک زیادی می کند. کیسه یخ یا یک حوله خیس سرد را در پارچه نازکی بپیچید و به مدت ده تا پانزده دقیقه روی ناحیه قرار دهید. این کار باعث تنگ شدن موقت رگ ها، کاهش تورم و بی حس شدن موضعی درد می شود. یخ هرگز نباید مستقیم روی پوست قرار بگیرد چون خطر سرمازدگی پوست وجود دارد.

رژیم غذایی پرفیبر

مصرف کافی فیبر یکی از پایه ای ترین اقدامات برای نرم نگه داشتن مدفوع و کاهش نیاز به زور زدن است. میوه ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات منابع خوبی برای تامین فیبر روزانه هستند. افزایش تدریجی فیبر در رژیم غذایی، به جای افزایش ناگهانی آن، باعث می شود دستگاه گوارش راحت تر با این تغییر سازگار شود و از نفخ احتمالی جلوگیری می کند.

نوشیدن آب کافی

نوشیدن آب به اندازه کافی در طول روز، مکمل ضروری رژیم پرفیبر است. بدون آب کافی، فیبر مصرفی نمی تواند به خوبی نرمی مدفوع را تامین کند و حتی ممکن است یبوست را تشدید کند. توصیه می شود در طول روز به طور منظم آب نوشیده شود، نه فقط هنگام احساس تشنگی.

اجتناب از زور زدن و نشستن طولانی در توالت

عادت هایی مثل نشستن طولانی روی توالت همراه با موبایل یا مطالعه، فشار زیادی به رگ های مقعد وارد می کند. بهتر است به محض احساس نیاز به دستشویی بروید، بدون تاخیر یا زور زدن، و زمان حضور در توالت را تا حد امکان کوتاه نگه دارید. قرار دادن یک چهارپایه کوچک زیر پا برای بالا آوردن زانوها هم می تواند زاویه دفع را طبیعی تر کرده و فشار روی مقعد را کاهش دهد.

استفاده از بالشتک حلقه ای و نظافت ملایم

هنگام نشستن طولانی، استفاده از بالشتک حلقه ای یا دونات شکل می تواند فشار مستقیم روی ناحیه ملتهب را کم کند. همچنین بعد از دفع مدفوع بهتر است به جای دستمال توالت خشک و زبر، از آب ولرم یا دستمال مرطوب بدون الکل برای نظافت استفاده شود و ناحیه با ضربه های ملایم خشک گردد، نه با مالش.

بعد از درمان هموروئید ترومبوزه چه مراقبت‌هایی لازم است؟

چه هموروئید ترومبوزه به طور طبیعی بهبود یافته باشد، چه با تخلیه لخته یا جراحی درمان شده باشد، مراقبت درست بعد از آن نقش مهمی در تسریع بهبودی، جلوگیری از عفونت و کاهش احتمال بازگشت مجدد دارد. رعایت چند نکته ساده در روزها و هفته های بعد از درمان می تواند تفاوت زیادی در روند بهبودی ایجاد کند.

• ادامه رژیم غذایی پرفیبر و نوشیدن آب کافی برای جلوگیری از یبوست

• اجتناب از نشستن طولانی مدت، به خصوص روی سطوح سخت

• استفاده منظم از حمام نشسته گرم برای تسکین و بهبود گردش خون

• خودداری از بلند کردن اجسام سنگین تا بهبودی کامل ناحیه

• نظافت ملایم و اجتناب از مالش شدید محل درمان

• مصرف داروها دقیقا طبق دستور پزشک و تا پایان دوره تجویز شده

• توجه به علائم هشدار دهنده مثل تب، ترشح چرکی یا افزایش ناگهانی درد و مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده آنها

هموروئید ترومبوزه چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص هموروئید ترومبوزه در بیشتر موارد به سادگی و تنها با معاینه بالینی توسط پزشک انجام می شود، بدون نیاز به آزمایش یا تصویربرداری خاص. پزشک با مشاهده ظاهری توده، بررسی رنگ، اندازه و میزان حساسیت آن، معمولا می تواند به راحتی تشخیص را قطعی کند.

در برخی موارد، به خصوص اگر تشخیص از نظر ظاهری مبهم باشد یا نیاز به بررسی هموروئید داخلی هم وجود داشته باشد، ممکن است پزشک از معاینه انگشتی مقعد یا آنوسکوپی استفاده کند تا وضعیت کامل ناحیه بررسی شود. نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که برخی بیماری های دیگر مانند فیشر مقعدی، آبسه اطراف مقعد یا حتی در موارد نادرتر تومورهای ناحیه، می توانند علائمی مشابه بواسیر ترومبوزه ایجاد کنند، به همین دلیل خود درمانی صرفا بر اساس مقایسه با تصاویر اینترنتی توصیه نمی شود.

اگر خونریزی وجود داشته باشد یا فرد سن بالای چهل سال داشته باشد، پزشک ممکن است برای اطمینان از نبود مشکلات گوارشی دیگر، بررسی های تکمیلی را هم پیشنهاد دهد.

خونریزی هموروئید ترومبوزه

خونریزی هموروئید ترومبوزه ممکن است اتفاق بیفتد، اما معمولا جزو اولین و اصلی ترین علائم این عارضه نیست. بیشتر افراد در شروع مشکل، درد شدید و ناگهانی، تورم و یک توده سفت و کبود در اطراف مقعد را تجربه می کنند. خونریزی بیشتر زمانی ایجاد می شود که پوست روی توده به دلیل فشار و کشیدگی زیاد آسیب ببیند یا خود توده بعد از مدتی باز شود. در این شرایط ممکن است مقدار کمی خون قرمز یا تیره از محل خارج شود و حتی فشار و درد توده هم تا حدی کاهش پیدا کند.

اگر خونریزی کم باشد و همزمان با باز شدن توده ایجاد شده باشد، معمولا جای نگرانی جدی نیست و با بهتر شدن وضعیت هموروئید برطرف می شود. با این حال، نباید هر نوع خونریزی مقعدی را به بواسیر ترومبوزه نسبت داد. خونریزی زیاد یا مداوم، خونریزی همراه با سرگیجه و ضعف، تب، ترشح بدبو یا بیشتر شدن ناگهانی درد نیاز به بررسی پزشک دارد.

نکته مهم این است که اگر توده باز شد، نباید برای خارج کردن باقی مانده لخته آن را فشار دهید یا با دستکاری سعی کنید خون داخل آن را تخلیه کنید. این کار می تواند باعث خونریزی بیشتر و عفونت شود. اگر درباره علت خونریزی مطمئن نیستید یا توده برای اولین بار ایجاد شده است، معاینه پزشک می تواند مشخص کند که مشکل واقعا هموروئید ترومبوزه است یا علت دیگری دارد.

طبق توضیحات Cleveland Clinic نیز، هموروئید ترومبوزه در بعضی موارد ممکن است خود به خود باز شود و باعث خونریزی شود. با این حال، نباید برای تخلیه لخته آن را فشار داد یا دستکاری کرد، چون احتمال خونریزی و عفونت افزایش پیدا می کند. اگر خونریزی ادامه دار باشد یا با درد شدید، تب و ترشح همراه شود، مراجعه به پزشک ضروری است.

چگونه از ترومبوزه شدن بواسیر جلوگیری کنیم؟

پیشگیری از ترومبوزه شدن بواسیر عمدتا حول کاهش فشار وارد بر رگ های اطراف مقعد و بهبود جریان خون در این ناحیه می چرخد. رعایت چند عادت ساده در زندگی روزمره می تواند خطر بروز این عارضه دردناک را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

افزایش مصرف فیبر غذایی

گنجاندن میوه، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات در برنامه غذایی روزانه، به نرم ماندن مدفوع و کاهش نیاز به زور زدن کمک می کند. این ساده ترین و در عین حال موثرترین اقدام پیشگیرانه محسوب می شود.

نوشیدن آب کافی در طول روز

مصرف منظم آب، مکمل ضروری رژیم پرفیبر است و از سفت شدن مدفوع جلوگیری می کند. توصیه می شود نوشیدن آب به صورت پراکنده در طول روز انجام شود، نه به یکباره.

فعالیت بدنی منظم

پیاده روی و ورزش سبک روزانه، گردش خون در ناحیه لگن را بهبود می بخشد و از رکود خون در رگ های مقعد جلوگیری می کند. در مقابل، نشستن طولانی و بی تحرکی از عوامل اصلی افزایش خطر است.

اجتناب از زور زدن و تاخیر در دفع

باید به محض احساس نیاز به دفع مدفوع اقدام کرد و از نگه داشتن یا تاخیر آن خودداری کرد. همچنین بهتر است زمان حضور در توالت کوتاه نگه داشته شود و از زور زدن بیش از حد پرهیز گردد.

تغییر وضعیت هنگام دفع مدفوع

قرار دادن یک چهارپایه کوچک زیر پاها هنگام نشستن روی توالت، زاویه دفع را به حالت طبیعی تر نزدیک می کند و فشار وارد بر رگ های مقعد را کاهش می دهد؛ نکته ای ساده که کمتر به آن توجه می شود.

مراقبت ویژه در دوران بارداری

با توجه به فشار اضافی رحم بر عروق لگن، زنان باردار باید توجه بیشتری به رژیم غذایی پرفیبر، نوشیدن آب کافی و اجتناب از نشستن طولانی داشته باشند تا خطر بروز هموروئید و ترومبوزه شدن آن کاهش یابد.

چه زمانی برای هموروئید ترومبوزه به پزشک مراجعه کنیم؟

بسیاری از موارد هموروئید ترومبوزه با مراقبت خانگی و داروهای موضعی به مرور بهبود می یابند، اما برخی علائم نشان می دهند که باید سریع تر به پزشک مراجعه کرد تا از بروز عوارض جدی تر جلوگیری شود.

1. دردی که با وجود مراقبت های خانگی تسکین پیدا نمی کند یا شدیدتر می شود

2. خونریزی شدید یا ادامه دار از ناحیه مقعد

3. علائم عفونت مانند تب، لرز یا ترشح چرکی و بدبو از محل توده

4. بزرگ شدن سریع توده یا افزایش ناگهانی تورم

5. تکرار مکرر دوره های ترومبوز در طول یک سال

6. عدم بهبودی علائم پس از گذشت یک تا دو هفته

در نهایت باید گفت بواسیر ترومبوزه هرچند دردناک و نگران کننده به نظر می رسد، اما در بیشتر موارد با درمان مناسب و در بازه زمانی کوتاهی بهبود پیدا می کند. شناخت علائم اولیه، آگاهی از علت های ایجاد کننده و انتخاب به موقع بهترین روش درمان هموروئید ترومبوزه، چه به صورت مراقبت خانگی، چه دارو یا در موارد شدیدتر تخلیه لخته و جراحی، نقش کلیدی در کاهش درد و جلوگیری از عود بواسیر دارد.

توجه به نکات پیشگیرانه مثل رژیم غذایی پر فیبر، نوشیدن آب کافی و اجتناب از زور زدن هم می تواند احتمال بازگشت این عارضه را به طور قابل توجهی کاهش دهد. در هر صورت، تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب باید همیشه با مشورت پزشک انجام شود. برای رزرو وقت و مشورت با پزشک می توانید با شماره 02188856972 تماس بگیرید یا از قسمت رزرو مشاوره وب سایت پارما طب استفاده کنید.