عمل بواسیر | عوارض و مراقبت های عمل جراحی هموروئید

عمل جراحی بواسیر چیست؟

جراحی بواسیر به مجموعه اقداماتی گفته می شود که در آن ها بافت هموروئیدی بزرگ شده، پرولاپس کرده یا دچار ترومبوز (لخته شدن خون) از طریق برداشتن، بستن رگ های تغذیه کننده یا کوچک کردن حجم بافت درمان می شود. هدف اصلی این عمل، از بین بردن علائم آزار دهنده ای مثل خونریزی، درد، خارش، برجستگی و افتادگی بافت به بیرون از مقعد و همچنین جلوگیری از عود مجدد هموروئید در بلند مدت است.

نکته ای که خیلی از بیماران با آن اشتباه می گیرند، تفاوت سه سطح درمان بواسیر است. درمان دارویی شامل پمادها، شیاف ها و اصلاح رژیم غذایی است و بیشتر برای بواسیر های درجه یک و ابتدای درجه دو کاربرد دارد.

روش های کم تهاجمی مثل بستن با کش یا اسکلروتراپی، بدون بیهوشی کامل و معمولا در مطب انجام می شوند و برای درجه دو و برخی موارد درجه سه مناسب هستند. اما وقتی بافت هموروئیدی به قدری بزرگ یا افتاده باشد که این روش ها اثر ماندگار نداشته باشند، جراحی به عنوان روش قطعی و ماندگارتر مطرح می شود.

انواع روش های عمل بواسیر

امروز جراحی بواسیر دیگر محدود به یک روش سنتی نیست و بسته به درجه بواسیر، سن بیمار، وجود مشکلات همزمان مثل شقاق یا فیستول، و حتی تجربه جراح، روش های مختلفی پیش روی بیمار قرار می گیرد. بعضی روش ها بافت اضافی را کامل برمی دارند، بعضی دیگر فقط جریان خون تغذیه کننده هموروئید را قطع می کنند و بافت را در جای خود ثابت نگه می دارند.

انتخاب روش مناسب باید براساس معاینه دقیق و شرح حال بیمار توسط متخصص جراحی کولورکتال یا جراح عمومی مسلط به این حوزه انجام شود، نه صرفا براساس تبلیغات یک روش خاص. در ادامه رایج ترین روش های عمل جراحی بواسیر را مرور می کنیم.

هموروئیدکتومی باز (روش میلیگان مورگان)

در این روش که قدیمی ترین و شناخته شده ترین جراحی بواسیر است، بافت هموروئیدی همراه با پوست و مخاط اطراف آن برداشته می شود و محل برش باز باقی می ماند تا به مرور خودش ترمیم شود. این روش برای بواسیر های درجه سه و چهار، به خصوص وقتی بافت اضافی زیادی وجود دارد، نتیجه بسیار ماندگار و کم عود می دهد. نقطه ضعف اصلی آن درد بیشتر در روزهای اول بعد از عمل و دوران بهبود کمی طولانی تر نسبت به روش های جدیدتر است.

هموروئیدکتومی بسته (روش فرگوسن)

تقریبا شبیه به روش باز است با این تفاوت که در پایان عمل، محل برش با بخیه های قابل جذب کاملا بسته می شود. این کار باعث می شود ترشح زخم کمتر شود و روند بهبود پوست کمی سریع تر پیش برود، هرچند از نظر میزان درد تفاوت چشمگیری با روش باز ندارد. این روش بیشتر برای بواسیر های موضعی و با مرز مشخص کاربرد دارد.

عمل استاپلر (پروسیجر برای پرولاپس و هموروئید)

در این روش، بجای برداشتن مستقیم بافت هموروئیدی، یک نوار از مخاط بالای هموروئید با دستگاه استاپلر مخصوص برداشته و بافت افتاده به داخل مقعد کشیده و ثابت می شود. چون محل عمل در ناحیه ای است که حساسیت درد کمتری دارد، این روش معمولا درد کمتر و بازگشت سریع تر به فعالیت روزانه دارد.

نکته مهمی که کمتر به آن اشاره می شود این است که احتمال عود بیماری در روش استاپلر نسبت به هموروئیدکتومی کلاسیک کمی بیشتر است، بنابراین برای بواسیر های خیلی بزرگ یا کاملا افتاده معمولا انتخاب اول محسوب نمی شود.

لیزر هموروئیدوپلاستی

در این روش با استفاده از فیبر لیزر که از یک برش کوچک وارد بافت هموروئید می شود، عروق تغذیه کننده منقبض و بافت داخلی کوچک می شود بدون آنکه نیازی به برش گسترده باشد. مزیت اصلی آن درد کمتر، خونریزی حین عمل ناچیز و بازگشت سریع به کار است، اما هزینه آن معمولا از روش های سنتی بالاتر است و برای بواسیر های درجه چهار با افتادگی شدید به تنهایی کافی نیست.

بستن هموروئید با هدایت داپلر

در این روش، با کمک یک پروب مخصوص دارای سنسور داپلر، عروق تغذیه کننده هموروئید را دقیقا شناسایی و با بخیه می بندد بدون آنکه بافتی برداشته شود. چون هیچ زخم بازی ایجاد نمی شود، درد بعد از عمل و زمان بهبودی به شکل قابل توجهی کمتر از هموروئیدکتومی کلاسیک است. این روش بیشتر برای درجه دو و سه با خونریزی قابل توجه کاربرد دارد و برای هموروئید های خارجی بزرگ گزینه مناسبی نیست.

بستن با کش، پلی قبل از تصمیم به جراحی

اگرچه این روش در دسته جراحی های اصلی قرار نمی گیرد، اما چون خیلی وقت ها قبل از تصمیم به عمل امتحان می شود ارزش اشاره دارد. در این روش یک کش کوچک در محل هموروئید داخلی بسته می شود تا خون رسانی آن قطع شده و بافت طی چند روز خشک و جدا شود. این روش برای درجه یک و دو بسیار موثر است اما برای درجه سه به بالا معمولا نتیجه پایدار نمی دهد و در نهایت بیمار به جراحی واقعی نیاز پیدا می کند.

طبق اطلاعات منتشر شده توسط NIDDK، روش‌ هایی مانند بستن با کش، اسکلروتراپی و انعقاد مادون قرمز از جمله درمان‌ های غیر جراحی برای برخی انواع هموروئید هستند، در حالی که هموروئیدکتومی و استاپلر بیشتر در شرایطی استفاده می‌شوند که درمان‌ های ساده‌ تر کافی نباشند.

مقایسه انواع روش های عمل هموروئید

هر کدام از روش های بالا نقطه قوت و ضعف خودشان را دارند و هیچ روشی به معنای واقعی کلمه بهترین گزینه برای همه بیماران نیست. برای اینکه تفاوت اصلی روش ها راحت تر قابل مقایسه باشد، جدول زیر سه ویژگی مهم یعنی روش عمل، میزان درد و سرعت بازگشت به فعالیت، و مناسب بودن برای چه درجه ای از بواسیر را کنار هم آورده است.

این جدول صرفا یک راهنمای کلی است و تصمیم نهایی باید با نظر پزشک معالج و بعد از معاینه گرفته شود.

از کجا بفهمیم بواسیر نیاز به عمل دارد؟

خیلی از افراد سال ها با بواسیر خفیف کنار می آیند بدون اینکه نیازی به جراحی داشته باشند، چون این وضعیت با اصلاح رژیم غذایی و درمان دارویی بواسیر کنترل می شود. اما بعضی نشانه ها می گویند که زمان درمان های ساده گذشته و باید به فکر عمل بود. مهم ترین معیار پزشکان برای تصمیم گیری، درجه بواسیر و پاسخ ندادن به درمان های قبلی است، نه صرفا شدت درد در یک روز خاص. اگر هرکدام از موارد زیر را تجربه می کنید، وقت مشورت با متخصص است.

• بواسیر داخلی که بعد از اجابت مزاج به طور کامل به داخل مقعد بر نمی گردد و باید با دست جابجا شود

• خونریزی مکرر و قابل توجه که باعث افت هموگلوبین یا کم خونی شده باشد

• دردی که با درمان های خانگی و پماد بهبود پیدا نمی کند یا مدام برمی گردد

• وجود لخته خون در هموروئید خارجی همراه با تورم و درد شدید ناگهانی

• بواسیری که بارها بستن با کش یا اسکلروتراپی برای آن انجام شده ولی دوباره برگشته

• تداخل بواسیر با کیفیت زندگی روزمره مثل نشستن طولانی، دفع راحت یا فعالیت روزمره

عمل بواسیر چگونه انجام می شود؟

روند عمل بواسیر بسته به روش انتخابی کمی متفاوت است، اما چارچوب کلی آن در بیشتر بیمارستان ها و کلینیک های جراحی روز مشابه است. معمولا از یک شب قبل بیمار ناشتا می ماند و گاهی برای تخلیه کامل روده از شیاف یا انما استفاده می شود. مراحل اصلی عمل به این شکل پیش می رود:

1. ارزیابی نهایی بیمار توسط جراح و متخصص بیهوشی، شامل بررسی آزمایش ها و تعیین نوع بیهوشی (نخاعی، عمومی یا موضعی همراه با آرام بخش)

2. انتقال بیمار به اتاق عمل و قرار گرفتن در وضعیت مناسب، معمولا به پهلو یا به پشت با پاها بالا

3. بی حس یا بیهوش کردن بیمار براساس تصمیم گرفته شده پیش از عمل

4. انجام جراحی با روش انتخابی، از برداشتن بافت تا استفاده از استاپلر یا لیزر

5. کنترل خونریزی و در صورت نیاز بخیه زدن محل عمل

6. انتقال بیمار به بخش ریکاوری برای چند ساعت تحت نظر تا بیدار شدن کامل از بیهوشی

مدت زمان کل عمل بسته به روش و شدت بیماری بواسیر معمولا بین بیست دقیقه تا یک ساعت طول می کشد. بیشتر بیماران در همان روز یا صبح روز بعد مرخص می شوند و فقط در موارد خاص مثل بواسیر بسیار پیشرفته یا وجود بیماری زمینه ای، بستری طولانی تر نیاز است.

آیا عمل بواسیر درد دارد؟

بله، واقعیت این است که عمل بواسیر بدون درد نیست، اما شدت آن به روش جراحی، آستانه درد فرد و نحوه مدیریت درد بعد از عمل بستگی زیادی دارد. دلیل اصلی دردناک بودن این ناحیه، تراکم بالای پایانه های عصبی در پوست اطراف مقعد است، به همین دلیل حتی یک برش کوچک هم می تواند حس ناخوشایندی ایجاد کند.

به بیان دکتر کامبیز پوریوسف، در روش های سنتی مثل هموروئیدکتومی باز و بسته، معمولا دو تا سه روز اول سخت ترین بخش دوران بهبودی است، به خصوص هنگام اجابت مزاج. در مقابل، روش هایی مثل استاپلر، لیزر و بستن با هدایت داپلر چون محل عمل در بافت کم حس تر یا بدون برش گسترده انجام می شود، درد به مراتب کمتری دارند.

نکته ای که کمتر به آن پرداخته می شود، نقش اسپاسم عضله اسفنکتر مقعد در تشدید درد بعد از عمل است. بسیاری از جراحان برای کاهش همین اسپاسم، پمادهای موضعی مثل نیتروگلیسیرین یا دیلتیازم تجویز می کنند که با شل کردن عضله اسفنکتر، درد بعد از عمل و به خصوص هنگام دفع را به شکل محسوسی کم می کند. استفاده درست از مسکن ها طبق تجویز پزشک، حمام نشیمنگاهی گرم و پرهیز از یبوست هم نقش بزرگی در قابل تحمل شدن این دوران دارند.

مراقبت های بعد از جراحی بواسیر

نتیجه نهایی عمل بواسیر فقط به مهارت جراح بستگی ندارد، بلکه رفتار بیمار در هفته های اول بعد از عمل تاثیر مستقیمی روی سرعت بهبودی و جلوگیری از عوارض دارد. خیلی از مشکلاتی که بعد از عمل پیش می آید، مثل یبوست شدید یا عفونت، با رعایت چند نکته ساده قابل پیشگیری است. موارد زیر جزو مهم ترین توصیه های پزشکان بعد از این جراحی هستند.

1. مصرف روزانه فیبر کافی از طریق میوه، سبزیجات و در صورت نیاز مکمل فیبر برای نرم نگه داشتن مدفوع

2. نوشیدن آب کافی در طول روز برای پیشگیری از یبوست و فشار هنگام دفع

3. استفاده از حمام نشیمنگاهی گرم چند بار در روز، به خصوص بعد از هر بار دفع

4. مصرف مسکن ها و در صورت تجویز پزشک، پمادهای شل کننده اسفنکتر طبق برنامه مشخص شده

5. پرهیز از نشستن طولانی مدت و استفاده از بالشتک حلقه ای در صورت نیاز

6. اجتناب از فعالیت های سنگین و بلند کردن اجسام سنگین تا زمانی که پزشک اجازه بدهد

7. مراجعه به پزشک در صورت مشاهده تب، خونریزی شدید، درد فزاینده یا مشکل در دفع ادرار

دوران نقاهت بعد از عمل بواسیر چقدر است؟

طول دوران نقاهت یکی از سوالاتی است که بیشترین نگرانی را برای بیماران ایجاد می کند، در حالی که این زمان به شدت به روش جراحی و مراقبت های بعد از عمل بستگی دارد نه فقط به گذشت زمان. کسی که هموروئیدکتومی باز شده با کسی که عمل لیزر هموروئید یا روش داپلر گاید انجام داده، تجربه بسیار متفاوتی از نقاهت خواهد داشت. برای شفاف شدن موضوع، جوانب مختلف این دوران را جدا از هم بررسی می کنیم.

• استراحت لازم: در روش های سنتی معمولا سه تا هفت روز استراحت نسبی در منزل توصیه می شود، در حالی که در روش های کم تهاجمی تر مثل لیزر یا داپلر گاید این زمان به یک تا سه روز کاهش پیدا می کند.

• بازگشت به کار: برای مشاغل غیر فیزیکی و پشت میزی، اکثر بیماران بین یک تا دو هفته بعد از روش های سنتی و در طول یک هفته بعد از روش های کم تهاجمی به کار بر می گردند؛ برای مشاغل سنگین و فیزیکی این بازه تا سه چهار هفته هم می رسد.

• زمان بهبود کامل: بهبودی ظاهری زخم و راحت شدن ناراحتی روزانه معمولا طی دو تا چهار هفته اتفاق می افتد، اما ترمیم کامل بافت داخلی و از بین رفتن حساسیت جزئی ممکن است تا شش تا هشت هفته زمان ببرد.

• فعالیت هایی که باید محدود شوند: نشستن طولانی روی سطوح سفت، بلند کردن اجسام سنگین، ورزش های فشاری مثل وزنه برداری، رابطه جنسی در هفته های اول و همچنین دوچرخه سواری تا زمان بهبود کامل باید کنار گذاشته شوند.

عوارض احتمالی عمل بواسیر چیست؟

هرچند عمل بواسیر در مجموع جراحی امنی محسوب می شود و اکثر بیماران بدون مشکل خاصی دوران نقاهت را پشت سر می گذارند، اما مثل هر جراحی دیگری احتمال بروز عوارض به صورت کامل صفر نیست. آگاهی از این عوارض کمک می کند بیمار زودتر متوجه علائم هشدار دهنده شود و به موقع به پزشک مراجعه کند.

عدم دفع ادرار

یکی از شایع ترین عوارض زودرس بعد از عمل بواسیر، مخصوصا در روش هایی که با بی حسی نخاعی انجام می شوند، مشکل دفع ادرار در ساعات اول بعد از عمل است. این مشکل معمولا موقتی است و با کاهش اثر بیهوشی و در صورت نیاز با استفاده از سوند موقت برطرف می شود.

خونریزی

مقداری خونریزی خفیف در روزهای اول طبیعی است، اما خونریزی شدید یا مداوم که با فشار دادن پارچه تمیز کنترل نشود، نیاز به مراجعه فوری دارد. این عارضه در روش هایی که بافت کامل برداشته می شود کمی شایع تر از روش داپلر گاید است.

عفونت محل عمل

با اینکه ناحیه مقعد به طور طبیعی آلوده به باکتری است، بروز عفونت واقعی نسبتا نادر است اگر مراقبت های بهداشتی مثل حمام نشیمنگاهی به درستی رعایت شود. علائمی مثل تب، ترشح بدبو یا افزایش ناگهانی درد باید جدی گرفته شود.

تنگی مقعد

این عارضه دیرتر و معمولا هفته ها بعد از عمل خودش را نشان می دهد، وقتی بافت اسکار در محل جراحی باعث تنگ شدن کانال مقعد و سخت شدن دفع می شود. رعایت رژیم غذایی پر فیبر و پیگیری منظم با پزشک، احتمال بروز تنگی مقعدی را به شکل قابل توجهی کم می کند.

بی اختیاری جزئی گاز یا مدفوع

در موارد نادر، به خصوص اگر عضله اسفنکتر در حین عمل کمی آسیب ببیند، ممکن است بیمار برای مدتی کوتاه در کنترل کامل گاز یا مدفوع مشکل داشته باشد. این مشکل در اکثر موارد موقتی است و با تمرین های تقویت عضلات کف لگن بهبود پیدا می کند.

عود مجدد بواسیر

 هیچ روش جراحی تضمین صد در صد برای عدم بازگشت بواسیر نمی دهد، به خصوص اگر عامل زمینه ای مثل یبوست مزمن یا نشستن طولانی اصلاح نشود. روش هایی مثل استاپلر نسبت به هموروئیدکتومی کلاسیک احتمال عود کمی بالاتری دارند، به همین دلیل ادامه اصلاح سبک زندگی بعد از عمل اهمیت زیادی دارد.

هزینه جراحی هموروئید چقدر است؟

هزینه عمل بواسیر عددی ثابت و یکسان برای همه بیماران نیست و به چند عامل مهم بستگی دارد. در تابستان ۱۴۰۵ هزینه حدودی عمل بواسیر با لیزر در پارما طب بین ۷ تا ۲۵ میلیون تومان است.

باید توجه داشته باشید که نوع روش انتخابی یکی از تاثیرگذارترین عوامل است؛ روش های سنتی مثل هموروئیدکتومی باز معمولا هزینه پایین تری نسبت به لیزر یا داپلر گاید دارند، چون دستگاه ها و مواد مصرفی خاص تری در روش های جدید استفاده می شود.

نوع بیهوشی هم روی هزینه تاثیر دارد، چون بیهوشی عمومی معمولا گران تر از بی حسی موضعی یا نخاعی است. محل انجام عمل هم اهمیت دارد، بیمارستان های خصوصی بزرگ نسبت به کلینیک های جراحی روز و بیمارستان های دولتی هزینه متفاوتی دریافت می کنند.

تجربه و تخصص جراح، شهر محل زندگی و همچنین میزان پوشش بیمه پایه و تکمیلی هم از عوامل تعیین کننده نهایی هستند. به همین دلیل بهترین راه برای اطلاع از هزینه دقیق، مشاوره حضوری با جراح و استعلام از مرکز درمانی مورد نظر است، نه اتکا به قیمت هایی که در اینترنت دیده می شود. در صورت نیاز به دریافت قیمت دقیق تر و مشاوره رایگان می توانید از طریق تماس با شماره 02188856972 با کارشناسان پارما طب ارتباط بگیرید.