گوشت اضافه مقعدی | علائم و درمان + عوارض زائده مقعد

گوشت اضافه مقعدی چیست؟

گوشت اضافه مقعدی که در اصطلاح پزشکی به آن زائده مقعدی هم گفته می شود، در واقع یک تکه پوست نرم و افتاده است که در لبه بیرونی مجرای مقعد دیده می شود. برخلاف بواسیر که از عروق خونی متورم تشکیل شده، این زائده فقط از بافت پوستی ساخته شده و معمولا رگ خونی فعالی درون آن جریان ندارد.

این توده اغلب بدون درد است و رنگی نزدیک به پوست بدن دارد، هرچند در برخی افراد کمی تیره تر یا حساس تر به نظر می رسد. اندازه آن از چند میلی متر تا حدود یک یا دو سانتی متر متغیر است و می تواند به صورت تکی یا چندتایی ظاهر شود.

گوشت اضافه مقعدی، برخلاف زگیل تناسلی، ناشی از ویروس نیست و به همین دلیل مسری محسوب نمی شود. این تفاوت برای بسیاری از بیماران نگران کننده است و شناخت درست آن می تواند از اضطراب بی مورد جلوگیری کند.

علت گوشت اضافه مقعدی چیست؟

علت اصلی شکل گیری گوشت اضافه مقعدی معمولا به یک دوره التهاب یا تورم قبلی در ناحیه مقعد بر می گردد. وقتی بافت پوستی بعد از این التهاب دوباره ترمیم می شود، گاهی به جای برگشت کامل به حالت اولیه، به شکل یک چین یا برآمدگی باقی می ماند. این فرایند در افراد مختلف با سرعت و شدت متفاوتی اتفاق می افتد و به همین علت شدت زائده هم از فردی به فرد دیگر فرق دارد.

بواسیر یا هموروئید ترومبوزی گذشته

شایع ترین علت گوشت اضافه مقعدی، سابقه بواسیر یا هموروئید خارجی است که دچار لخته یا ترومبوز شده باشد. وقتی این نوع بواسیر بهبود پیدا می کند، پوست اطراف آن ممکن است به حالت اولیه برنگردد و به صورت یک زائده کوچک باقی بماند.

بیماری کرون و بیماری های التهابی روده

در افرادی که به بیماری کرون یا سایر بیماری های التهابی روده مبتلا هستند، احتمال ایجاد زائده های پوستی اطراف مقعد بیشتر از افراد عادی گزارش شده است. این زائده ها گاهی حجیم تر و چندتایی هستند و روند بهبودشان کمی متفاوت است.

یبوست یا اسهال طولانی مدت

فشار مکرر ناشی از یبوست مزمن یا اصطکاک زیاد ناشی از اسهال طولانی، هر دو می توانند به مرور پوست اطراف مقعد را تحریک کنند. این تحریک مداوم یکی از عواملی است که زمینه ساز شکل گیری زائده پوستی می شود.

افزایش سن و کاهش کشسانی پوست

با بالا رفتن سن، کشسانی طبیعی پوست کاهش می یابد و همین موضوع باعث می شود بافت هایی که قبلا متورم بوده اند، راحت تر به شکل زائده باقی بمانند. به همین دلیل این عارضه در سنین میانسالی و بالاتر کمی شایع تر دیده می شود.

شقاق مقعدی مزمن

فیشر یا شقاق مقعدی که مدت طولانی طول بکشد و به خوبی درمان نشود، می تواند در انتهای خود یک زائده پوستی کوچک ایجاد کند که به آن تگ همراه شقاق هم گفته می شود. این نوع زائده معمولا در قسمت پایینی محل ترک دیده می شود.

فشار مکانیکی مکرر و رابطه جنسی مقعدی

اصطکاک و فشار مکرر مکانیکی روی ناحیه مقعد، از جمله در رابطه جنسی مقعدی مکرر، می تواند در طول زمان زمینه تحریک و تورم موضعی را فراهم کند. این موضوع به تنهایی همیشه علت اصلی نیست، اما در کنار سایر عوامل می تواند سرعت شکل گیری زائده را بیشتر کند.

در مردان، علاوه بر موارد بالا، فعالیت هایی مثل بلند کردن اجسام سنگین به صورت مکرر، نشستن طولانی مدت پشت میز و عادت های نادرست توالت رفتن هم می توانند فشار مضاعفی به ناحیه مقعد وارد کنند. سبک زندگی کم تحرک و مصرف کم آب هم در مردان می تواند یبوست را تشدید کند و همین موضوع غیرمستقیم روی احتمال بروز زائده اثر بگذارد. این فشار مکانیکی مکرر، در کنار سابقه بواسیر یا شقاق، زمینه ساز شکل گیری زائده پوستی در مردان محسوب می شود.

باید بدانید که در زنان هم بخشی از همین علت های عمومی نقش دارد، اما چند عامل اختصاصی دیگر هم به آنها اضافه می شود که در ادامه به آن می پردازیم.

علت گوشت اضافه مقعدی زنان

در زنان، تغییرات بدنی دوران بارداری و زایمان نقش مهمی در ایجاد گوشت اضافه مقعدی دارد. افزایش فشار داخل شکمی در ماه های پایانی بارداری و فشار شدید هنگام زایمان طبیعی، هر دو می توانند باعث تورم موقت وریدهای اطراف مقعد شوند که بعد از زایمان به شکل زائده پوستی باقی می ماند. این موضوع در بارداری های چندم و زایمان های پی در پی معمولا محسوس تر است، چون بافت های ناحیه لگن فرصت کافی برای بازیابی کامل پیدا نمی کنند.

Healthdirect توصیه می‌ کند برای مراقبت از ناحیه مقعد، پس از اجابت مزاج ناحیه را به‌ آرامی تمیز و خشک کنید، از محصولات معطر و تحریک‌ کننده پرهیز کنید و برای کاهش فشار هنگام دفع، از زور زدن خودداری کنید. مصرف فیبر و قرار دادن پاها روی یک زیرپایی هنگام نشستن روی توالت نیز می‌ تواند به بهبود عادات دفع کمک کند.

علل زائده مقعدی در خانم ها:

• افزایش فشار داخل شکمی در دوران بارداری

• فشار شدید هنگام زایمان طبیعی

• تغییرات هورمونی که باعث شل شدن بافت های بدن می شود

• یبوست شایع دوران بارداری و پس از زایمان

• سابقه بواسیر بارداری که به طور کامل درمان نشده باشد

• زایمان های متعدد و فاصله کم بین بارداری ها

همانطور که دیدیم، بسیاری از این عوامل با همان علت های عمومی که پیش تر اشاره شد ارتباط مستقیم دارند، فقط در دوران بارداری و زایمان با شدت بیشتری بروز می کنند.

زائده باقی مانده از بارداری، اگر علت زمینه ای آن یعنی بواسیر یا یبوست درمان نشود، ممکن است در بارداری بعدی بزرگ تر هم بشود. به همین دلیل توصیه می شود زنانی که در این دوران به بیماری بواسیر یا یبوست شدید دچار می شوند، حتی بعد از زایمان هم پیگیری لازم را برای پیشگیری از تشدید زائده داشته باشند.

گوشت اضافه مقعدی نشانه چیست؟ | علائم زائده مقعد

علائم گوشت اضافه مقعدی معمولا خفیف است و خیلی از افراد تا مدت ها متوجه وجود آن نمی شوند. این زائده اغلب به صورت اتفاقی، مثلا هنگام نظافت یا حمام، کشف می شود.

شدت علائم هم معمولا به اندازه زائده و محل دقیق قرارگیری آن بستگی دارد؛ یک زائده کوچک در عمق چین های پوستی ممکن است سال ها بدون هیچ علامت خاصی باقی بماند. با این حال شناخت نشانه های رایج آن می تواند به تشخیص زودتر و پیشگیری از تحریک بیشتر کمک کند.

1. مشاهده یک برجستگی نرم و کوچک در لبه مقعد

2. خارش خفیف تا متوسط در ناحیه اطراف زائده

3. دشواری در نظافت کامل بعد از اجابت مزاج

4. تحریک پوست در اثر اصطکاک با لباس زیر

5. احساس وجود جسم خارجی هنگام نشستن طولانی

6. در موارد نادر، کمی خونریزی سطحی در صورت زخم شدن زائده

7. ترشح مختصر مخاطی در برخی افراد با پوست حساس

ین علائم به تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیستند، چون نشانه های زگیل تناسلی یا بواسیر خارجی هم می توانند با زائده مقعدی تشابه داشته باشند. به همین دلیل بهتر است تشخیص نهایی را به یک معاینه تخصصی بسپارید.

آیا گوشت اضافه مقعدی خطرناک است؟

در بیشتر موارد، گوشت اضافه مقعدی یک ضایعه خوش خیم است و ارتباطی با سرطان یا بیماری های خطرناک ندارد. این زائده از نظر بافت شناسی چیزی جز پوست معمولی نیست و به خودی خود رشد سرطانی پیدا نمی کند، هرچند همیشه بهتر است این موضوع توسط پزشک تایید شود، نه بر اساس حدس شخصی.

با این حال، نادیده گرفتن آن هم بی خطر نیست. تحریک مداوم، اصطکاک با لباس و دشواری در نظافت می تواند زمینه را برای عفونت های سطحی پوست فراهم کند. در برخی افراد هم این زائده به مرور بزرگ تر می شود و کیفیت زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار می دهد.

نکته مهم تری که باید در نظر گرفت، ریسک اشتباه در تشخیص است. گاهی زائده مقعدی با زگیل تناسلی، پولیپ رکتوم یا حتی افتادگی مقعد اشتباه گرفته می شود که هرکدام نیاز به رویکرد درمانی متفاوتی دارند. به همین دلیل توصیه اصلی متخصصان این است که تشخیص نهایی را به جای جستجوی اینترنتی، به یک معاینه حضوری بسپارید.

تشخیص گوشت اضافه مقعدی چگونه انجام می شود؟

تشخیص گوشت اضافه مقعدی معمولا کار پیچیده ای نیست و در بیشتر موارد با یک معاینه ساده انجام می شود. هدف اصلی پزشک در این مرحله، رد کردن سایر بیماری های مشابه و اطمینان از خوش خیم بودن ضایعه است. معمولا نیازی به آماده سازی خاص یا ناشتا بودن هم برای این معاینه نیست و کل فرایند در همان جلسه اول قابل انجام است.

• معاینه بالینی و مشاهده مستقیم ناحیه مقعد توسط پزشک

• لمس دقیق زائده برای بررسی قوام و حساسیت آن

• آنوسکوپی برای بررسی داخل مجرای مقعد در صورت نیاز

• پرسش درباره سابقه بواسیر، شقاق یا بیماری های التهابی روده

• در موارد مبهم، انجام کولونوسکوپی برای رد بیماری های دیگر

• نمونه برداری یا بیوپسی، فقط در موارد نادر که ظاهر ضایعه غیرعادی باشد

خیلی از بیماران از ترس درد یا خجالت، مراجعه به پزشک را عقب می اندازند، در حالی که این معاینه معمولا کوتاه و کم دردسر است و اطلاعات دقیقی درباره نوع ضایعه در اختیار فرد قرار می دهد.

درمان خانگی گوشت اضافه مقعدی به چه صورت است؟

روش های خانگی نمی توانند گوشت اضافه مقعدی را کاملا از بین ببرند، چون این زائده یک بافت پوستی ثابت است، نه یک تورم موقت که با درمان های ساده برطرف شود. با این حال همین روش ها نقش مهمی در کاهش تحریک، پیشگیری از بزرگ تر شدن زائده و کنترل علت زمینه ای آن دارند.

بهترین نتیجه معمولا زمانی حاصل می شود که این روش ها را در کنار تشخیص و نظر پزشک به کار ببرید، نه به عنوان جایگزین کامل آن. در ادامه چند روش کاربردی را بررسی می کنیم.

حمام نشسته با آب گرم

نشستن در آب گرم به مدت ده تا پانزده دقیقه، دو تا سه بار در روز، می تواند جریان خون ناحیه مقعد را بهتر کند و التهاب اطراف زائده را کاهش دهد. این روش به خصوص بعد از اجابت مزاج مفید است و بسیاری از افراد بعد از چند روز استفاده منظم، کاهش محسوس خارش را گزارش می کنند.

رژیم غذایی پر فیبر و افزایش مایعات

مصرف کافی فیبر از طریق میوه، سبزی و غلات کامل باعث نرم تر شدن مدفوع می شود و فشار هنگام اجابت مزاج را کم می کند. کاهش این فشار به طور غیرمستقیم از تشدید تحریک زائده جلوگیری می کند. نوشیدن آب کافی در طول روز هم این روند را تکمیل می کند و بدون آن کافی، فیبر به تنهایی حتی می تواند یبوست را بدتر کند، پس این دو باید همیشه در کنار هم رعایت شوند.

رعایت بهداشت به روش صحیح

شستشوی ملایم ناحیه مقعد با آب ولرم بعد از هر بار اجابت مزاج، بهتر از استفاده مکرر از دستمال خشک است. بعضی افراد به اشتباه برای تمیزی بیشتر، این ناحیه را با فشار می سایند که خودش باعث تحریک بیشتر پوست و زائده می شود.

اجتناب از فشار زیاد هنگام اجابت مزاج

نشستن طولانی روی توالت یا فشار آوردن بیش از حد، یکی از عوامل تشدید کننده ای است که کمتر جدی گرفته می شود. بهتر است در صورت نیاز به فشار زیاد، به جای اصرار، چند دقیقه بعد دوباره تلاش کنید یا از یک زیرپایی کوچک برای تغییر زاویه نشستن استفاده کنید.

کمپرس سرد در زمان التهاب

اگر زائده به هر دلیلی ملتهب یا کمی متورم شده باشد، قرار دادن یک کمپرس سرد و تمیز به مدت چند دقیقه می تواند ناراحتی موقت را کم کند. این روش بیشتر برای کنترل علائم حاد کاربرد دارد، نه درمان اصلی زائده.

انتخاب لباس زیر مناسب

پوشیدن لباس زیر نخی و اجتناب از پارچه های تنگ و مصنوعی، اصطکاک روزانه با زائده را کم می کند. این نکته ساده به نظر می رسد، اما در عمل تاثیر قابل توجهی روی کاهش تحریک مزمن دارد.

اجتناب از خاراندن و دستکاری زائده

هر چقدر خارش زائده آزاردهنده باشد، خاراندن مکرر آن فقط باعث تحریک بیشتر و گاهی زخم شدن سطح پوست می شود. اگر خارش شدید و مداوم است، بهتر است به جای خاراندن، از کمپرس سرد یا مشورت با پزشک برای رفع علت آن کمک بگیرید.

فعالیت بدنی منظم و کنترل وزن

ورزش منظم و حفظ وزن مناسب به بهبود عملکرد روده و کاهش یبوست کمک می کند که خودش یکی از علت های اصلی تشدید زائده مقعدی است. پیاده روی روزانه یا فعالیت های سبک هوازی برای این هدف کافی است.

معرفی بهترین پماد برای درمان گوشت اضافه مقعدی

وقتی صحبت از پماد برای گوشت اضافه مقعدی می شود، باید یک واقعیت مهم را در نظر گرفت: هیچ پمادی نمی تواند این زائده پوستی را حذف کند.

پمادها فقط برای کاهش علائم همراه مثل خارش، التهاب یا خشکی پوست استفاده می شوند و نقششان بیشتر تسکینی است تا درمانی. البته انتخاب پماد مناسب بدون تشخیص دقیق علت زمینه ای، مثل این است که فقط یک علامت را بپوشانید بدون اینکه ریشه مشکل حل شود. با این حال انتخاب درست پماد می تواند کیفیت زندگی روزانه را تا حد زیادی بهتر کند.

استفاده طولانی مدت و بدون نظارت از پمادهای کورتیکو استروئیدی، خودش می تواند باعث نازک شدن پوست ناحیه مقعد و افزایش حساسیت آن شود. به همین دلیل بهتر است این پمادها فقط برای دوره های کوتاه و طبق تجویز پزشک استفاده شوند، نه به عنوان یک درمان دائمی و خودسرانه.

زنان باردار و افرادی که سابقه حساسیت پوستی دارند هم بهتر است پیش از هر نوع پماد، حتما با پزشک مشورت کنند، چون برخی ترکیبات ممکن است برای این گروه ها مناسب نباشد.

یک اشتباه رایج دیگر، اعتماد به توصیه های غیر تخصصی در فروم ها و شبکه های اجتماعی برای انتخاب پماد است، در حالی که ترکیب پوست و علت زمینه ای هر فرد متفاوت است و همان پمادی که برای یک نفر مفید بوده، ممکن است برای فرد دیگر مناسب نباشد یا حتی تحریک ایجاد کند.

روش های پزشکی برای درمان گوشت اضافه مقعدی

وقتی زائده مقعدی بزرگ باشد، باعث ناراحتی مداوم شود یا از نظر ظاهری برای فرد آزار دهنده باشد، معمولا روش های پزشکی گزینه اصلی برای رفع کامل آن هستند. برخلاف درمان های خانگی، این روش ها می توانند بافت زائده را به طور کامل بردارند. برخی از این روش ها فقط چند دقیقه زمان می برند و برخی دیگر به دوره نقاهت کمی طولانی تر نیاز دارند.

به گفته دکتر کامبیز پوریوسف انتخاب بین این روش ها معمولا بر اساس اندازه زائده، محل دقیق آن و شرایط کلی سلامت فرد انجام می شود. نکته مهم این است که بعد از هر کدام از این روش ها، رعایت نکات ساده ای مثل حمام نشسته منظم و رژیم پر فیبر همچنان لازم است، چون بدون کنترل علت زمینه ای، احتمال بازگشت زائده در طول زمان از بین نمی رود.

برداشتن جراحی سرپایی (اکسیزیون)

شایع ترین و مطمئن ترین روش، برداشتن زائده با یک جراحی کوچک و سرپایی است که معمولا با بی حسی موضعی انجام می شود. این روش زمان کوتاهی طول می کشد و بیمار معمولا همان روز به خانه باز می گردد.

دوره بهبودی هم نسبتا کوتاه است، هرچند رعایت نکات مراقبتی بعد از عمل اهمیت زیادی دارد. بسته به اندازه زائده، ممکن است چند بخیه کوچک هم لازم باشد که معمولا طی یک تا دو هفته خودشان جذب می شوند.

کرایوتراپی یا انجماد بافت

در این روش، بافت زائده با استفاده از سرمای شدید منجمد و از بین برده می شود. کرایوتراپی بیشتر برای زائده های کوچک تر مناسب است و معمولا نیاز به بخیه ندارد، اما ممکن است به چند جلسه نیاز داشته باشد.

لیزر تراپی

لیزر یکی از روش های نسبتا جدیدتر است که با دقت بالا فقط بافت زائده را هدف قرار می دهد و آسیب کمتری به بافت سالم اطراف وارد می کند. دوره بهبودی این روش هم معمولا کوتاه و با دردسر کمتری همراه است.

الکتروکوتر

در روش الکتروکوتر، از جریان الکتریکی کنترل شده برای سوزاندن و جدا کردن بافت زائده استفاده می شود. این روش هم زمان کوتاهی نیاز دارد و معمولا خونریزی حین انجام آن محدود است.

بستن با نخ در موارد همراه با بواسیر

در مواردی که زائده همراه با بواسیر داخلی فعال باشد، پزشک ممکن است روش لیگیشن یا بستن با نخ را هم برای بواسیر همراه پیشنهاد بدهد. این روش مستقیما برای خود زائده استفاده نمی شود، اما با کنترل هموروئید زمینه ای، از تشدید یا بازگشت زائده جلوگیری می کند.

انتخاب نهایی بین این روش ها را باید پزشک متخصص و بر اساس معاینه دقیق انجام دهد، نه بر اساس تجربه دیگران یا جستجوی اینترنتی. هر فرد بسته به شرایط خاص خودش ممکن است نیاز به ترکیبی از این روش ها داشته باشد.

عوارض احتمالی عدم درمان زائده مقعدی چیست؟

در اغلب موارد، گوشت اضافه مقعدی درمان نشده خطر جدی برای سلامت عمومی ایجاد نمی کند، اما این به معنای بی اهمیت بودن آن هم نیست. خیلی از افراد چون در ابتدا دردی احساس نمی کنند، موضوع را کاملا کنار می گذارند و همین بی توجهی گاهی باعث می شود مشکل زمینه ای هم بدون درمان بماند. نادیده گرفتن طولانی مدت این زائده می تواند به تدریج چند مشکل جانبی ایجاد کند.

1. تحریک و خارش مزمن که کیفیت زندگی روزانه را کاهش می دهد

2. افزایش خطر عفونت سطحی به دلیل دشواری در نظافت کامل

3. بزرگ تر شدن تدریجی زائده در برخی افراد با گذشت زمان

4. اصطکاک مداوم با لباس که می تواند به زخم های سطحی منجر شود

5. اضطراب و نگرانی روانی ناشی از عدم اطمینان درباره نوع ضایعه

6. پنهان ماندن بیماری زمینه ای مثل بواسیر یا کرون که خودش نیاز به درمان دارد

به همین دلیل، حتی اگر زائده مقعدی خطرناک به نظر نرسد، بهتر است علت اصلی ایجاد آن شناسایی و کنترل شود، نه فقط خود زائده نادیده گرفته شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

در بیشتر موارد گوشت اضافه مقعدی اورژانسی نیست و می توان زمان کافی برای بررسی و تصمیم گیری در نظر گرفت. با این حال چند نشانه هشدار وجود دارد که نباید نادیده گرفته شوند و بهتر است هرچه زودتر توسط پزشک بررسی شوند.

• رشد ناگهانی یا سریع اندازه زائده

• خونریزی مکرر یا شدید از ناحیه مقعد

• دردی که با درمان های خانگی بهبود پیدا نمی کند

• ترشح غیرعادی همراه با بوی نامطبوع

• عدم اطمینان کامل از خوش خیم بودن ضایعه

اگر هرکدام از این علائم را تجربه می کنید، بهتر است به جای جستجوی بیشتر در اینترنت، وقت یک ویزیت تخصصی رزرو کنید. خیلی از افراد این مراجعه را به دلیل خجالت یا کمبود وقت به تاخیر می اندازند، در حالی که هرچه تشخیص زودتر انجام شود، گزینه های درمانی هم معمولا ساده تر و کم هزینه تر خواهند بود.

به طور کلی، گوشت اضافه مقعدی یک عارضه شایع و در اکثر موارد بی خطر است، اما شناخت درست علت، علائم و روش های درمان آن به شما کمک می کند تصمیم بهتری برای سلامت خودتان بگیرید. چه درمان خانگی را انتخاب کنید و چه به سراغ روش های پزشکی بروید، مهم ترین قدم اول همیشه تشخیص دقیق توسط یک متخصص است، نه حدس زدن بر اساس شباهت ظاهری با تصاویر اینترنتی. به همین منظور در صورت تمایل به معاینه توسط پزشک، با پارما طب ارتباط بگیرید.