بواسیر در مردان

بیماری بواسیر یا هموروئید در واقع به التهاب و بزرگ شدن رگ های خونی موجود در ناحیه مقعد و انتهای راست روده گفته می شود. این رگ ها به طور طبیعی در بدن هر انسانی وجود دارند و نقش شان کمک به کنترل دفع مدفوع است، اما زمانی که تحت فشار مداوم قرار بگیرند، متورم و ملتهب می شوند و علائم آزاردهنده ای مانند خارش، درد و خونریزی را به دنبال دارند. این بیماری به دو نوع اصلی داخلی و خارجی تقسیم می شود که هر کدام ویژگی ها و علائم متفاوتی دارند و در ادامه به تفصیل به آن ها پرداخته خواهد شد.

به نقل از NIDDK :
“Hemorrhoids are swollen veins in your anus and lower rectum, similar to varicose veins. Hemorrhoids can develop from increased pressure in the lower rectum.”

«هموروئیدها رگ‌های متورم در ناحیه مقعد و بخش پایینی راست‌روده هستند که مشابه رگ‌های واریسی عمل می‌کنند. افزایش فشار در قسمت پایین راست‌روده می‌تواند باعث ایجاد هموروئید شود.»

علائم بواسیر مردان

علائم بواسیر بسته به موقعیت و شدت درگیری رگ ها، طیف گسترده ای از علائم می‌تواند باشد. برخی مردان تنها با یک خارش خفیف و گذرا مواجه می شوند، در حالی که برخی دیگر درد شدید، خونریزی و حتی بیرون زدگی بافت را تجربه می کنند. شناخت دقیق این علائم به تشخیص زودهنگام و شروع درمان مناسب کمک زیادی می کند.

از رایج ترین نشانه هایی که مردان مبتلا به بواسیر گزارش می دهند می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خونریزی روشن و بدون درد هنگام دفع مدفوع که در بیشتر موارد روی کاغذ توالت یا سطح مدفوع دیده می شود

• خارش و سوزش مداوم در ناحیه مقعد

• احساس وجود توده یا برجستگی در اطراف مقعد

• درد یا ناراحتی هنگام نشستن، به ویژه برای مدت طولانی

• ترشح مخاطی که گاهی باعث احساس رطوبت در ناحیه می شود

• احساس عدم تخلیه کامل روده پس از دفع مدفوع

علائم بواسیر بسته به خارجی یا داخلی بودن آن می‌تواند متفاوت باشد.

علت بواسیر مردان

علت اصلی شکل گیری بواسیر، افزایش فشار در رگ های ناحیه مقعد و راست روده است. این فشار می تواند از منابع گوناگونی سرچشمه بگیرد که برخی از آن ها ارتباط مستقیمی با سبک زندگی مردان دارد. شناخت این عوامل، اولین قدم برای پیشگیری و کنترل بیماری به شمار می رود. البته که یک سری از دلایل بروز بواسیر در دو جنس مشابه است اما یکی از علت های بواسیر در زنان علاوه بر دلایل مشترک بین دو جنس، بارداری است.

یکی از رایج ترین دلایل، یبوست مزمن و زور زدن بیش از حد هنگام دفع مدفوع است. وقتی فرد به طور مکرر و برای مدت طولانی زور می زند، فشار وارد بر رگ های ناحیه مقعد به شدت افزایش پیدا می کند و همین موضوع زمینه ساز تورم و بیرون زدگی آن ها می شود. رژیم غذایی کم فیبر که در بسیاری از مردان به دلیل مصرف بالای گوشت قرمز و غذا های فرآوری شده دیده می شود، خطر یبوست و در نتیجه بواسیر را افزایش می دهد.

عامل دیگر، نشستن طولانی مدت است. مشاغلی مانند رانندگی، کار های اداری پشت میز و حتی نشستن بیش از حد روی توالت، فشار زیادی بر رگ های ناحیه مقعد وارد می کند. این موضوع به خصوص برای مردانی که به دلیل ماهیت شغلی ساعت های طولانی را در حالت نشسته سپری می کنند، اهمیت بیشتری دارد.

بلند کردن اجسام سنگین و ورزش های قدرتی مانند وزنه برداری نیز از عوامل شایع در مردان است. زور زدن هنگام بلند کردن وزنه های سنگین، به همان شکلی که هنگام دفع مدفوع رخ می دهد، فشار زیادی بر عروق خونی ناحیه لگن و مقعد وارد می کند.

سایر عوامل موثر در بروز بواسیر مردان را می توان در فهرست زیر خلاصه کرد:

• اضافه وزن و چاقی که فشار بیشتری بر ناحیه لگن وارد می کند

• کم تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی منظم

• اسهال مزمن یا مکرر

• سابقه خانوادگی ابتلا به بواسیر

• افزایش سن و کاهش استحکام بافت های نگهدارنده رگ ها

• برخی بیماری های زمینه ای مانند فشار خون بالا در سیستم وریدی کبد

هر یک از این عوامل به تنهایی یا در ترکیب با یکدیگر می توانند زمینه بروز بواسیر را در مردان فراهم کنند. نکته قابل توجه این است که در بسیاری از موارد، ترکیبی از چند عامل با هم باعث تشدید بیماری می شود، نه یک علت واحد.

به گفته دکتر عاطه دهقانی تفتی متخصص جراحی عمومی:بسیاری از بیماران به دلیل خجالت یا تصور اینکه بواسیر مشکل ساده‌ای است، مراجعه به پزشک را به تاخیر می‌اندازند؛ در حالی که درمان در مراحل ابتدایی معمولا ساده‌تر است و می‌توان با اصلاح سبک زندگی، درمان دارویی یا روش‌های کم‌تهاجمی از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد.

آیا بواسیر در مردان خطرناک است

یکی از سوالاتی که ذهن بسیاری از مردان مبتلا را درگیر می کند این است که آیا بواسیر بیماری خطرناکی به شمار می رود یا خیر. پاسخ کوتاه این است که بواسیر در بیشتر موارد یک بیماری خوش خیم و غیر تهدید کننده برای زندگی است، اما این به این معنا نیست که باید آن را نادیده گرفت.

خطر اصلی بواسیر زمانی مطرح می شود که علائم آن با علائم بیماری های جدی تر مانند سرطان روده بزرگ یا راست روده اشتباه گرفته شود. خونریزی از مقعد، یکی از نشانه های مشترک بواسیر و برخی بیماری های گوارشی خطرناک تر است. به همین دلیل هرگز نباید خونریزی مقعدی را تنها به حساب بواسیر گذاشت، به خصوص اگر فرد بالای چهل سال سن داشته باشد یا سابقه خانوادگی سرطان روده در خانواده اش وجود داشته باشد.

به گفته پزشکان عمومی و متخصصان جراحی کولون و رکتوم، هر گونه خونریزی مقعدی که برای اولین بار رخ می دهد یا الگوی آن تغییر کرده، لازم است هر چه زودتر توسط پزشک بررسی شود. تشخیص زودهنگام می تواند تفاوت میان یک درمان ساده و یک مداخله پیچیده تر را رقم بزند. پزشکان در بیشتر موارد تاکید می کنند که خودتشخیصی و مصرف خودسرانه دارو بدون معاینه، ممکن است باعث پنهان ماندن یک بیماری زمینه ای جدی تر شود.

با وجود این هشدار ها، نباید فراموش کرد که در اکثریت قریب به اتفاق موارد، خونریزی ناشی از بواسیر است، نه بیماری خطرناک تر. اما تنها راه اطمینان، معاینه توسط پزشک و در صورت لزوم انجام کولونوسکوپی یا سایر بررسی های تشخیصی است. غفلت از این موضوع به بهانه خجالت یا کمبود وقت، می تواند هزینه سلامتی سنگینی به همراه داشته باشد.

به نقل از Mayo Clinic:
Rectal bleeding may be a symptom of hemorrhoids, but it can also be a sign of other conditions that need medical attention.”

«خونریزی مقعدی ممکن است یکی از علائم هموروئید باشد، اما می‌تواند نشانه مشکلات دیگری نیز باشد که نیاز به بررسی پزشکی دارند.»

عوارض بواسیر در مردان چیست

بواسیر اگر به موقع تشخیص داده نشود یا درمان مناسبی دریافت نکند، می تواند به مرور زمان عوارضی را ایجاد کند که برخی از آن ها نیازمند مداخله پزشکی فوری هستند. در ادامه به مهم ترین این عوارض پرداخته می شود.

کم خونی ناشی از خونریزی مزمن یکی از عوارض شایع در مردانی است که برای مدت طولانی خونریزی مقعدی را نادیده می گیرند. اگرچه هر بار خونریزی ممکن است اندک به نظر برسد، اما تکرار آن در طول ماه ها می تواند ذخایر آهن بدن را کاهش دهد و علائمی مانند خستگی، رنگ پریدگی و سرگیجه ایجاد کند.

ترومبوز یا لخته شدن خون در بواسیر خارجی ، عارضه دیگری است که با درد ناگهانی و شدید همراه است. در این حالت یک لخته خونی داخل بواسیر خارجی شکل می گیرد و باعث تورم، تغییر رنگ و درد قابل توجه می شود که گاهی نیاز به تخلیه جراحی لخته دارد.

خفگی یا گیر افتادن بواسیر داخلی بیرون زده، از عوارض جدی تر است. در این حالت، عروق خونی تامین کننده بافت بواسیر مسدود می شود و اگر خون رسانی به موقع برقرار نشود، بافت دچار مرگ سلولی می شود که وضعیتی اورژانسی محسوب می شود.

جدول زیر خلاصه ای از عوارض احتمالی بواسیر و سطح جدی بودن هر یک را نشان می دهد:

علاوه بر موارد بالا، در صورتی که بواسیر برای مدت طولانی و مکرر پیش رود، برخی مردان دچار ضعف عضلات اسفنکتر مقعد و در موارد نادر بی اختیاری خفیف در دفع مدفوع می شوند. به همین دلیل رسیدگی به موقع به علائم اولیه، از بروز این عوارض جلوگیری می کند.

درمان بواسیر مردان در خانه

بسیاری از موارد خفیف تا متوسط بواسیر را می توان با مراقبت های خانگی ساده کنترل کرد. این روش ها نه تنها علائم را کاهش می دهند، بلکه از پیشرفت بیماری نیز جلوگیری می کنند.

حمام نشیمنی یا سیتز باث، یکی از موثر ترین و ساده ترین روش های خانگی است. نشستن در آب گرم به مدت پانزده تا بیست دقیقه، چند بار در روز، به کاهش التهاب و شل شدن عضلات ناحیه مقعد کمک می کند و درد را تسکین می دهد.

افزایش مصرف فیبر از طریق میوه ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات، مدفوع را نرم تر کرده و از زور زدن هنگام دفع جلوگیری می کند. در کنار فیبر، نوشیدن آب کافی در طول روز نیز نقش مهمی در نرم نگه داشتن مدفوع دارد.

سایر راهکار های خانگی موثر را می توان به این شکل فهرست کرد:

• استفاده از کیسه یخ برای کاهش تورم و درد در مراحل حاد

• اجتناب از نشستن طولانی مدت، به خصوص روی سطوح سخت

• استفاده از دستمال مرطوب بدون الکل به جای کاغذ توالت خشک

• انجام حرکات ورزشی سبک مانند پیاده روی برای بهبود گردش خون

• خودداری از نگه داشتن مدفوع و مراجعه به توالت در اولین فرصت

• استفاده از پماد های گیاهی مانند عصاره آویشن کوهی که برخی افراد آن را مفید می دانند

با این حال باید توجه داشت که درمان های خانگی برای موارد خفیف تا متوسط موثر هستند و اگر علائم پس از یک تا دو هفته بهبود پیدا نکرد یا حتی بدتر شد، مراجعه به پزشک ضروری خواهد بود. ادامه دادن به درمان های خانگی در شرایطی که بیماری پیشرفت می کند، تنها باعث از دست رفتن زمان طلایی درمان می شود.

پیشگیری از بواسیر مردان

پیشگیری از بواسیر بسیار ساده تر از درمان آن است و در بیشتر موارد تنها نیازمند چند تغییر کوچک اما پایدار در سبک زندگی است.

رعایت یک رژیم غذایی سرشار از فیبر، نخستین و مهم ترین قدم پیشگیرانه به شمار می رود. گنجاندن میوه، سبزی، غلات کامل و حبوبات در وعده های غذایی روزانه، به طور مستقیم خطر یبوست و در نتیجه بواسیر را کاهش می دهد. نوشیدن آب کافی نیز باید همراه این رژیم غذایی باشد، زیرا فیبر بدون آب کافی می تواند حتی وضعیت را بدتر کند.

فعالیت بدنی منظم، یکی دیگر از ارکان اصلی پیشگیری است. پیاده روی روزانه، شنا یا هر نوع ورزش هوازی سبک، به بهبود گردش خون در ناحیه لگن کمک می کند و از رکود خون در رگ های مقعد جلوگیری می کند. در مقابل، مردانی که مشاغل نشسته دارند باید سعی کنند هر یک تا دو ساعت، چند دقیقه از جای خود بلند شوند و راه بروند.

نکات دیگری که در پیشگیری از بواسیر مردان نقش دارند عبارت اند از:

• خودداری از زور زدن بیش از حد هنگام دفع مدفوع

• عدم به تعویق انداختن نیاز به دفع مدفوع

• محدود کردن زمان نشستن روی توالت و پرهیز از خواندن یا استفاده از تلفن همراه در این مدت

• کنترل وزن بدن و پرهیز از اضافه وزن

• استفاده از تکنیک صحیح هنگام بلند کردن اجسام سنگین، به خصوص برای مردانی که در باشگاه وزنه می زنند

• توجه به علائم اولیه و مراجعه زودهنگام به پزشک به جای نادیده گرفتن آن ها

در نهایت باید گفت بواسیر مردان بیماری ای است که در بیشتر موارد قابل پیشگیری و قابل درمان است. آگاهی از علائم، علل و روش های مراقبتی، همراه با مراجعه به موقع به پزشک، می تواند از پیشرفت بیماری و بروز عوارض ناخواسته جلوگیری کند و کیفیت زندگی مردان را در بلند مدت بهبود بخشد.