جراحی آبسه مقعدی | هزینه و عوارض بعد از عمل آبسه مقعدی

عمل آبسه مقعدی چه زمانی انجام می شود؟

آبسه مقعدی زمانی شکل می گیرد که غدد کوچک داخل مقعد دچار عفونت شوند و چرک در بافت های اطراف جمع شود. این نوع آبسه به ندرت خود به خود بهبود پیدا می کند و حتی مصرف آنتی بیوتیک هم معمولا نمی تواند به طور کامل آن را از بین ببرد.

بیشتر جراحان توصیه می کنند به محض تایید تشخیص آبسه مقعدی ، جراحی هرچه زودتر انجام شود، چون تاخیر می تواند باعث گسترش عفونت به بافت های عمقی تر یا حتی ورود آن به جریان خون شود.

علائمی که معمولا بیمار را به سمت جراحی سوق می دهد شامل درد ضربان دار در ناحیه مقعد، تورم و قرمزی پوست اطراف، تب خفیف تا متوسط و گاهی ترشح چرک همراه با بوی نامطبوع است.

شدت درد همیشه با اندازه آبسه متناسب نیست؛ برخی آبسه های عمقی با وجود کوچک بودن، درد شدیدی ایجاد می کنند چون در فضایی محدود و تحت فشار قرار دارند.

خیلی از افراد در ابتدا آبسه مقعدی را با بواسیر اشتباه می گیرند، اما تفاوت مهمی بین این دو وجود دارد؛ درد بواسیر معمولا با نشستن یا دفع بدتر می شود و بعد کمی بهبود پیدا می کند، در حالی که درد ناشی از آبسه اغلب پیوسته است و حتی در حالت استراحت هم کاهش چندانی پیدا نمی کند. تصمیم نهایی برای جراحی هم باید توسط پزشک متخصص و از طریق معاینه بالینی گرفته شود.

برخی گروه ها بیشتر از دیگران در معرض ابتلا به آبسه مقعدی هستند؛ افراد مبتلا به دیابت، بیماری التهابی روده مثل کرون، کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند و افرادی که برای مدت طولانی می نشینند، معمولا خطر بیشتری دارند. با این حال، این مشکل می تواند برای هر فردی، حتی بدون هیچ کدام از این زمینه ها، پیش بیاید.

هزینه جراحی آبسه مقعدی

هزینه جراحی آبسه مقعدی بسته به روش انتخابی، عمق و اندازه آبسه و نوع بیهوشی، تفاوت زیادی می تواند داشته باشد. در روش های سنتی که با بی حسی موضعی یا نخاعی انجام می شود، هزینه معمولا پایین تر از جراحی هایی است که نیاز به بستری و بیهوشی عمومی دارند.

در کلینیک پارما طب، هزینه جراحی لیزر آبسه مقعدی بسته به شرایط بیمار و پیچیدگی آبسه، بین ۷ تا ۲۵ میلیون تومان متغیر است.

جدا از نوع روش، عواملی مثل تعداد جلسات پانسمان بعد از عمل، وجود بیماری های زمینه ای مثل دیابت که روند بهبود را کند می کند، تجربه و تخصص جراح و حتی شهر محل انجام عمل هم روی هزینه نهایی تاثیر می گذارند.

بخشی از هزینه جراحی باز سنتی در برخی موارد ممکن است تحت پوشش بیمه های درمانی قرار بگیرد، در حالی که پوشش بیمه ای روش های جدیدتر مثل لیزر معمولا محدودتر است؛ بهتر است این موضوع پیش از عمل با مرکز درمانی و بیمه هماهنگ شود.

به همین دلیل بهتر است پیش از تصمیم گیری، هزینه دقیق از طریق مشاوره حضوری با پزشک و بر اساس معاینه واقعی بیمار برآورد شود، نه صرفا از روی تعرفه های عمومی اینترنتی.

انواع روش های عمل جراحی آبسه مقعدی

روش های مختلفی برای جراحی آبسه مقعدی وجود دارد که انتخاب هرکدام به عمق آبسه، اندازه آن، وضعیت عمومی بیمار و حتی امکانات مرکز درمانی بستگی دارد. هیچ کدام از این روش ها به طور کلی برتر از بقیه نیست و انتخاب نهایی معمولا حاصل گفت وگوی مستقیم بیمار و جراح است. در ادامه به رایج ترین روش هایی که امروز استفاده می شود اشاره می کنیم.

جراحی باز (برش و تخلیه سنتی)

در این روش که قدیمی ترین و پرکاربردترین شیوه است، جراح با بی حسی موضعی یا نخاعی، برشی کوچک روی پوست بالای آبسه ایجاد و چرک را به طور کامل تخلیه می کند. معمولا زخم باز گذاشته می شود تا ترشحات باقی مانده به مرور خارج شوند.

این روش هزینه نسبتا پایین تری دارد و در بیشتر مراکز درمانی قابل انجام است، اما دوره نقاهت و نیاز به تعویض پانسمان روزانه، بهبودی را نسبت به روش های جدیدتر کمی طولانی تر می کند.

لیزر درمانی آبسه مقعدی

در روش لیزر، به جای برش سنتی، از انرژی لیزر برای تخلیه دقیق تر آبسه و کنترل بهتر خونریزی استفاده می شود. طرفداران این روش می گویند چون آسیب به بافت های سالم اطراف کمتر است، درد بعد از عمل و دوره بهبودی معمولا کوتاه تر خواهد بود.

با این حال، این روش برای همه انواع آبسه، به خصوص آبسه های خیلی عمیق یا پیچیده، همیشه بهترین گزینه نیست و انتخاب آن باید بر اساس نظر جراح و بررسی دقیق وضعیت بیمار انجام شود.

روش تخلیه با درن یا کاتتر (لوپ درنیج)

در این شیوه به جای برش بزرگ، جراح یک لوله نازک سیلیکونی از دو نقطه کوچک وارد حفره آبسه می کند تا ترشحات به تدریج و بدون نیاز به پانسمان های مکرر خارج شوند.

این روش بیشتر برای آبسه هایی که خطر تبدیل شدن به فیستول در آن ها بالاست کاربرد دارد و می تواند ناراحتی بعد از عمل را نسبت به برش باز سنتی کمتر کند، هرچند همه بیماران کاندیدای مناسبی برای آن نیستند.

جراحی همراه با تکنیک ست گذاری

در مواردی که همزمان با آبسه، مسیر فیستولی هم شکل گرفته یا احتمال آن بالا باشد، جراح ممکن است از یک نخ مخصوص به نام ست استفاده کند. ست به آرامی مسیر عفونت را باز نگه می دارد و به تخلیه تدریجی چرک کمک می کند.

این کار می تواند خطر آسیب به عضلات اسفنکتر که کنترل دفع را بر عهده دارند، کاهش دهد. این روش معمولا برای آبسه های پیچیده تر یا راجعه در نظر گرفته می شود و نیاز به پیگیری منظم توسط جراح دارد.

انتخاب بین این روش ها معمولا در حین معاینه و بعد از بررسی محل دقیق آبسه مشخص می شود. جراح با توجه به سطحی یا عمقی بودن آبسه، همراهی آن با فیستول و وضعیت جسمی عمومی بیمار، مناسب ترین گزینه را پیشنهاد می دهد؛ به همین دلیل مقایسه این روش ها فقط از روی نام آن ها، بدون معاینه واقعی، نمی تواند راهنمای دقیقی باشد.

آبسه های عمیق چگونه جراحی می شوند؟

برخلاف آبسه های سطحی که اغلب با بی حسی موضعی و به صورت سرپایی درمان می شوند، آبسه های عمقی مثل آبسه فوق لواتور یا آبسه پشت مقعد اغلب نیاز به بررسی دقیق تری دارند. چون این نوع آبسه ها در فضاهای پیچیده تر لگن قرار می گیرند و گاهی از بیرون قابل لمس نیستند، پزشک معمولا پیش از جراحی از سونوگرافی آندوآنال یا ام آر آی برای مشخص کردن دقیق محل آبسه کمک می گیرد.

در این موارد، جراحی اغلب با بیهوشی عمومی یا نخاعی و در اتاق عمل بیمارستان انجام می شود تا جراح بتواند با دید کامل تر، تمام حفره های آبسه را که گاهی به شکل نعل اسبی هر دو طرف مقعد را درگیر می کنند، به طور کامل تخلیه کند.

دکتر کامبیز پوریوسف می گوید: در برخی موارد پیچیده، ممکن است بیش از یک جلسه جراحی برای کنترل کامل عفونت لازم باشد. به همین دلیل توصیه می شود در صورت تداوم درد عمقی لگن بدون علت مشخص، حتما توسط متخصص کولورکتال بررسی شود، نه اینکه صرفا به عنوان درد عضلانی یا کمر نادیده گرفته شود.

در بیمارانی که بیماری کرون یا سایر بیماری های التهابی روده دارند، احتمال شکل گیری آبسه های عمقی و پیچیده بیشتر است و روند درمان آن ها معمولا نیاز به همکاری بین جراح و متخصص گوارش دارد.

مراحل جراحی آبسه مقعدی

جراحی آبسه مقعدی معمولا زمان زیادی نمی برد و در بیشتر موارد ظرف کمتر از نیم ساعت به پایان می رسد، اما هر مرحله آن نقش مهمی در نتیجه نهایی دارد. آگاهی از این مراحل می تواند اضطراب پیش از عمل را هم تا حدی کاهش دهد.

مرحله آماده سازی و بیهوشی

پیش از شروع جراحی، پزشک بی حسی موضعی، بی حسی نخاعی یا در موارد پیچیده تر بیهوشی عمومی را انتخاب می کند. نوع بیهوشی به عمق آبسه، اضطراب بیمار و گاهی ترجیح شخصی او بستگی دارد.

در همین مرحله ناحیه اطراف مقعد ضدعفونی و آماده می شود تا خطر آلودگی بیشتر در طول عمل کاهش یابد. بیمارانی که سابقه بیماری قلبی یا مشکلات انعقادی دارند، معمولا پیش از عمل ارزیابی دقیق تری می شوند.

برش و تخلیه چرک

در این مرحله، جراح با یک برش کوچک روی نازک ترین و برجسته ترین نقطه آبسه، مسیر خروج چرک را باز می کند. هدف اصلی این است که تمام مایع عفونی به طور کامل خارج شود، چون باقی ماندن حتی مقدار کمی از آن می تواند باعث عود سریع آبسه شود. در برخی موارد، جراح نمونه ای از چرک تخلیه شده را هم برای بررسی آزمایشگاهی و تعیین نوع باکتری ارسال می کند تا در صورت نیاز، آنتی بیوتیک مناسب تری انتخاب شود.

اندازه برش بستگی به اندازه و عمق آبسه دارد و جراح تلاش می کند تا حد امکان کمترین آسیب را به بافت های اطراف وارد کند.

شستشو و کنترل حفره آبسه

بعد از تخلیه چرک، جراح حفره باقی مانده را با سرم شستشو می دهد تا باقیمانده ترشحات و بافت های آسیب دیده خارج شوند. در همین مرحله، پزشک از نظر وجود مسیرهای فرعی که ممکن است به فیستول تبدیل شوند هم بررسی می کند.

این بررسی نکته ای است که اهمیت زیادی در پیشگیری از عود دارد، هرچند معمولا برای بیمار به طور کامل توضیح داده نمی شود.

پانسمان یا قرار دادن درن

بسته به روش انتخابی، جراح ممکن است زخم را باز بگذارد و با گاز مخصوص پانسمان کند تا ترشحات بعدی هم خارج شوند، یا از یک درن کوچک برای تخلیه تدریجی استفاده کند.

در پایان عمل، بیمار برای مدت کوتاهی تحت نظر می ماند تا از نظر خونریزی یا واکنش به بیهوشی بررسی و سپس بسته به شرایط، در همان روز یا روز بعد مرخص شود.

دوره نقاهت جراحی آبسه مقعدی چقدر است؟

طول دوره نقاهت جراحی آبسه مقعدی به عوامل زیادی بستگی دارد و نمی توان یک عدد قطعی برای همه بیماران در نظر گرفت. با این حال، بیشتر افراد ظرف یک تا دو هفته می توانند فعالیت های روزمره سبک را از سر بگیرند.

بهبود کامل زخم و بسته شدن کامل محل برش ممکن است تا سه یا چهار هفته یا حتی بیشتر طول بکشد، به خصوص اگر زخم به روش باز ترمیم شده باشد. چند عامل مهم می توانند سرعت بهبودی را تحت تاثیر قرار دهند که آشنایی با آن ها به بیمار کمک می کند انتظار واقع بینانه تری از روند درمان داشته باشد.

• عمق و اندازه اولیه آبسه؛ هرچه آبسه عمقی تر بوده باشد، بهبودی معمولا زمان بیشتری می برد

• روش جراحی انتخاب شده و اینکه زخم باز مانده یا بخیه شده است

• رعایت یا عدم رعایت مراقبت های بعد از عمل مثل حمام نشسته و تعویض پانسمان

• وجود بیماری های زمینه ای مثل دیابت یا ضعف سیستم ایمنی

• سن بیمار و وضعیت عمومی سلامت او پیش از جراحی

در روش هایی که از بخیه استفاده می شود، معمولا طی یک تا دو هفته بخیه ها برداشته می شوند یا خودشان به مرور جذب می شوند؛ زمان دقیق آن را هم باید در ویزیت های بعد از عمل با پزشک هماهنگ کرد.

درد و ناراحتی معمولا در چند روز اول بیشتر است و به تدریج کاهش می یابد. اما اگر درد به جای کم شدن شدت بگیرد یا با تب همراه شود، بهتر است بدون معطلی با پزشک تماس گرفته شود، چون این می تواند نشانه عفونت باقی مانده یا عود آبسه باشد. به همین دلیل بیشتر جراحان یک ویزیت کنترل ظرف یک هفته بعد از عمل را هم توصیه می کنند تا از روند بهبودی مطمئن شوند.

مراقبت های بعد از عمل آبسه مقعد

مراقبت درست بعد از عمل آبسه مقعدی به همان اندازه خود جراحی در روند بهبودی و پیشگیری از عود اهمیت دارد. رعایت چند نکته ساده می تواند تفاوت زیادی در سرعت و کیفیت بهبودی ایجاد کند.

حمام نشسته و بهداشت ناحیه

یکی از موثرترین اقدامات بعد از جراحی، حمام نشسته با آب گرم است که معمولا سه تا چهار بار در روز و به خصوص بعد از هر بار دفع توصیه می شود. این کار به تمیز نگه داشتن زخم و کاهش التهاب کمک می کند. هر بار حمام نشسته معمولا ده تا پانزده دقیقه طول می کشد و بهتر است بعد از آن ناحیه به آرامی و با حوله تمیز خشک شود، نه اینکه با فشار مالیده شود.

استفاده از صابون های معطر یا مواد ضدعفونی کننده قوی روی ناحیه زخم معمولا توصیه نمی شود، چون می تواند باعث تحریک پوست حساس آن ناحیه شود.

تغذیه و پیشگیری از یبوست

فشار ناشی از یبوست می تواند به زخم تازه آسیب برساند و درد را تشدید کند، به همین دلیل مصرف غذاهایی مثل سبزیجات، میوه ها و غلات کامل که فیبر بالایی دارند، در روزهای بعد از عمل اهمیت زیادی پیدا می کند.

نوشیدن آب کافی هم در نرم نگه داشتن مدفوع نقش دارد؛ به طور کلی نوشیدن حدود هشت لیوان آب در روز، مگر اینکه پزشک به دلیل دیگری محدودیت خاصی توصیه کرده باشد، می تواند مفید باشد. در برخی موارد پزشک ممکن است مصرف مکمل فیبر یا ملین های ملایم را هم پیشنهاد دهد، هرچند این تصمیم باید بر اساس شرایط فردی بیمار گرفته شود.

مدیریت درد بعد از عمل

درد بعد از جراحی آبسه مقعدی معمولا با مسکن های ساده قابل کنترل است، اما برخی داروهای مسکن قوی می توانند یبوست را تشدید کنند و همین موضوع روند بهبودی را پیچیده تر کند.

به همین دلیل بسیاری از جراحان ترجیح می دهند در کنار مسکن، از روش هایی مثل حمام نشسته یا کمپرس گرم هم برای کاهش درد استفاده شود تا نیاز به داروهای قوی تر کمتر شود. استفاده از داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی هم بهتر است با احتیاط و طبق تجویز پزشک انجام شود، چون مصرف خودسرانه آن ها در برخی بیماران می تواند با عوارض گوارشی همراه باشد.

تعویض پانسمان و مراقبت از زخم

اگر زخم به روش باز ترمیم شده باشد، تعویض منظم پانسمان طبق دستور پزشک اهمیت زیادی در پیشگیری از بسته شدن زودرس پوست روی حفره آبسه دارد؛ اتفاقی که می تواند منجر به تجمع دوباره چرک زیر پوست شود.

برخی بیماران یا خانواده آن ها آموزش می بینند تا خودشان این کار را در خانه انجام دهند، هرچند در روزهای اول بهتر است زیر نظر پرستار یا در مراجعات دوره ای به پزشک انجام شود.

فعالیت بدنی و بازگشت به کار

بسیاری از بیماران می توانند ظرف چند روز فعالیت های سبک را از سر بگیرند، اما ورزش های سنگین، شنا و نشستن طولانی مدت معمولا تا زمانی که زخم به طور کامل بسته نشده، توصیه نمی شود.

زمان بازگشت به کار هم به نوع شغل بستگی دارد؛ کسانی که مشاغل نشسته دارند معمولا زودتر از افرادی که کار فیزیکی سنگین انجام می دهند به سر کار برمی گردند.

رانندگی هم بهتر است تا وقتی اثر داروهای بیهوشی و مسکن های قوی کاملا از بین نرفته، انجام نشود، به خصوص اگر عمل با بیهوشی عمومی صورت گرفته باشد.

چه زمانی باید سریع به پزشک مراجعه کرد؟

اگر تب بالا، لرز، افزایش ناگهانی درد، خونریزی زیاد یا بوی بسیار بد از محل زخم مشاهده شود، نباید منتظر ویزیت برنامه ریزی شده ماند و باید در اسرع وقت با پزشک تماس گرفته شود. این علائم می تواند نشانه عفونت جدی تر یا تجمع مجدد چرک باشد.

همچنین اگر بعد از دو تا سه هفته، محل جراحی هنوز کاملا بسته نشده یا ترشح ادامه داشته باشد، بهتر است دوباره توسط جراح معاینه شود تا از نظر شکل گیری فیستول بررسی گردد.

عوارض بعد از عمل آبسه مقعدی

مثل هر جراحی دیگری، عمل آبسه مقعدی هم می تواند با عوارضی همراه باشد، هرچند در بیشتر بیماران این عوارض جزئی و کوتاه مدت هستند و با مراقبت درست به سرعت برطرف می شوند.

آگاهی از این عوارض احتمالی به بیمار کمک می کند علائم غیرعادی را زودتر تشخیص دهد و به موقع به پزشک مراجعه کند، نه اینکه هر ناراحتی کوچک را نادیده بگیرد یا برعکس، بیش از حد نگران شود. شایع ترین عوارضی که ممکن است بعد از این جراحی دیده شود عبارتند از:

• خونریزی خفیف از محل برش که معمولا در روزهای اول طبیعی است، اما در موارد نادر ممکن است نیاز به بررسی مجدد داشته باشد

• تاخیر در بهبود زخم یا بسته نشدن کامل آن طی چند هفته

• عفونت مجدد یا باقی ماندن بخشی از چرک که نیاز به تخلیه دوباره دارد

• تشکیل فیستول مقعدی، به خصوص در آبسه های عمقی یا پیچیده

• بی اختیاری خفیف گاز یا مدفوع، که بیشتر در آبسه های نزدیک به عضلات اسفنکتر دیده می شود

• تنگی مقعد در اثر بافت اسکار، که نسبتا نادر است

بروز عوارض جدی تر مثل بی اختیاری دائمی یا آسیب گسترده به عضلات اسفنکتر، در جراحی هایی که توسط جراح مجرب و با تکنیک مناسب مثل ست گذاری در موارد پرخطر انجام می شود، نسبتا کم گزارش شده است.

با این حال، هیچ جراحی کاملا بدون خطر نیست و بهتر است بیمار پیش از عمل درباره این احتمالات و راه های کاهش آن ها با پزشک خود صحبت کند. مراجعه منظم به ویزیت های کنترل بعد از عمل هم به تشخیص زود هنگام هر گونه عارضه احتمالی کمک زیادی می کند.

احتمال بازگشت آبسه بعد از عمل و جلوگیری از آن

با وجود اینکه اکثر بیماران بعد از جراحی آبسه مقعدی بهبود کامل پیدا می کنند، احتمال بازگشت آبسه یا تبدیل شدن آن به فیستول مقعد به طور کامل صفر نیست. طبق برخی گزارش های بالینی، این احتمال در محدوده ای بالای ۴۰ درصد درصد ذکر شده است. Abscess and Fistula Expanded Information

این عدد بسته به عمق آبسه، وجود مسیر فیستولی همزمان و روش جراحی متفاوت است، به همین دلیل نمی توان عدد ثابتی برای همه بیماران در نظر گرفت. شایع ترین دلیل عود، تخلیه ناقص چرک در حین جراحی یا وجود مسیر فرعی کوچکی است که در زمان عمل قابل تشخیص نبوده است.

سیگار کشیدن هم می تواند روند ترمیم بافت را کندتر کند و طبق نظر برخی پزشکان، در افراد سیگاری احتمال عود کمی بیشتر گزارش شده است. برای کاهش این احتمال، رعایت چند نکته می تواند تاثیر زیادی داشته باشد که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم:

1. پیگیری منظم ویزیت های بعد از عمل تا زمان بسته شدن کامل زخم

2. توجه به علائم هشدار مثل درد فزاینده، تب یا ترشح جدید و مراجعه سریع به پزشک

3. کنترل بیماری های زمینه ای مثل دیابت که روند بهبود زخم را کند می کند

4. رعایت بهداشت ناحیه و انجام منظم حمام نشسته طبق توصیه پزشک

5. پرهیز از یبوست و فشار زیاد هنگام دفع در طول دوره بهبودی

در نهایت باید گفت جراحی آبسه مقعدی، در صورتی که به موقع و توسط جراح مجرب انجام شود، یکی از موثرترین راه ها برای رهایی از این مشکل دردناک است.

انتخاب روش مناسب، چه جراحی باز سنتی، چه لیزر یا تکنیک های جدیدتر مثل لوپ درنیج، باید با مشورت پزشک و بر اساس شرایط دقیق هر بیمار انجام شود، نه صرفا بر اساس هزینه یا محبوبیت یک روش خاص. توجه به مراقبت های بعد از عمل هم به همان اندازه خود جراحی در نتیجه نهایی نقش دارد.