دشمن بواسیر | چه بخوریم تا بواسیر از بین برود؟

دشمن بواسیر چیست؟

دشمن بواسیر اصطلاحی است که به عوامل تشدید کننده التهاب و بیرون زدگی وریدهای ناحیه مقعد و رکتوم اشاره دارد. این عوامل گاهی از درون بدن نشات می گیرند، مانند یبوست مزمن یا ضعف طبیعی بافت همبند، و گاهی نتیجه رفتارها و عادت های روزانه هستند. هر عاملی که فشار درون شکمی را افزایش دهد یا جریان خون در ناحیه لگن را مختل کند، می تواند نقش یک دشمن برای بواسیر ایفا کند.

برخلاف تصور رایج، این موضوع فقط به تغذیه محدود نمی شود و شامل نوع نشستن، میزان فعالیت بدنی، وزن، و حتی سطح استرس فرد نیز می شود. به همین دلیل برای کنترل واقعی بواسیر باید نگاهی جامع به همه این عوامل داشت، نه فقط یک بخش خاص از زندگی.

مهم ترین دشمن های بواسیر

دشمنان بواسیر معمولا ترکیبی از چند عادت روزمره هستند که به تنهایی شاید کم خطر به نظر برسند اما وقتی در کنار هم قرار می گیرند، زمینه بروز یا تشدید بیماری را فراهم می کنند. برخی از این عوامل ریشه در تغذیه دارند و برخی دیگر به نحوه نشستن، ایستادن یا حتی الگوی دفع مربوط می شوند. در ادامه با مهم ترین این دشمنان و دلیل تاثیرگذاری هرکدام آشنا می شوید.

یبوست مزمن

یبوست شناخته شده ترین دشمن بواسیر است. وقتی مدفوع سفت و خشک باشد، فرد ناچار به زور زدن مکرر می شود و این فشار پیوسته روی وریدهای ناحیه مقعد باعث تورم و بیرون زدگی تدریجی آن ها می شود. افرادی که یبوست مزمن دارند معمولا با گذشت زمان دچار بواسیر داخلی یا خارجی می شوند، حتی اگر عوامل دیگری در زندگی آن ها دخیل نباشد.

نکته ای که کمتر گفته می شود این است که یبوست دوره ای، حتی اگر هر چند وقت یک بار اتفاق بیفتد، به مرور همان آسیب یبوست مزمن را به وریدهای مقعدی وارد می کند. به همین دلیل نباید یبوست های گاه به گاه را بی اهمیت دانست و باید از همان ابتدا نسبت به اصلاح تغذیه اقدام کرد.

زور زدن هنگام اجابت مزاج

حتی افرادی که یبوست شدید ندارند، اگر عادت به زور زدن بیش از حد هنگام دفع داشته باشند در معرض خطر هستند. این فشار مکرر با گذشت زمان دیواره وریدهای مقعدی را ضعیف می کند و باعث بیرون زدگی تدریجی آن ها می شود، درست مانند فشاری که به یک بادکنک وارد می شود و آن را کش دار می کند.

بسیاری از افراد بدون توجه به مدت زمانی که روی توالت سپری می کنند، عادت دارند تا زمان کامل شدن دفع فشار وارد کنند. توصیه اصلی این است که اگر بعد از چند دقیقه دفع اتفاق نیفتاد، بهتر است از توالت بلند شوید و در فرصتی دیگر دوباره تلاش کنید، به جای اینکه با فشار زیاد بدن را مجبور به دفع کنید.

وضعیت نادرست هنگام نشستن روی توالت

یکی از نکاتی که کمتر درباره آن صحبت می شود، وضعیت بدن هنگام نشستن روی توالت فرنگی است. در این حالت، عضله پیوراننده رکتوم به طور کامل شل نمی شود و فرد برای دفع باید فشار بیشتری وارد کند، در حالی که در وضعیت چمباتمه سنتی این عضله به طور طبیعی باز می شود.

استفاده از یک زیرپایی کوتاه زیر پا هنگام نشستن روی توالت، زانوها را بالاتر از سطح لگن قرار می دهد و زاویه رکتوم را به حالت طبیعی تر نزدیک می کند؛ این کار خطر زور زدن را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد و یکی از ساده ترین راهکارهایی است که می توان بدون هزینه در خانه انجام داد.

نشستن طولانی مدت

نشستن های طولانی، چه پشت میز کار و چه در طول رانندگی های طولانی، از دشمنان جدی بواسیر هستند. این وضعیت باعث تجمع خون در ناحیه لگن و افزایش فشار روی وریدهای مقعدی می شود، درست مانند فشاری که در پاها هنگام ایستادن طولانی مدت احساس می کنید.

کسانی که شغل هایی مانند رانندگی، کار پشت میز یا کارهای اداری طولانی دارند، بیشتر در معرض این دشمن قرار دارند. توصیه می شود هر یک ساعت، چند دقیقه از جای خود بلند شوید، چند قدم راه بروید و اگر امکان دارد از بالشتک های مخصوص نشستن برای کاهش فشار روی ناحیه لگن استفاده کنید.

کم تحرکی

سبک زندگی بدون فعالیت بدنی کافی، سرعت گردش خون را کاهش می دهد و عملکرد طبیعی روده را کند می کند. این وضعیت هم زمینه یبوست را فراهم می کند و هم گردش خون ناحیه لگن را مختل می سازد. حرکت بدن، حتی به شکل پیاده روی ساده، به تحریک طبیعی روده کمک می کند و از رکود خون در ناحیه لگن جلوگیری می کند.

افرادی که به دلیل شرایط کاری مجبور به بی تحرکی طولانی هستند، بهتر است تمرین های ساده کششی یا حرکات دورانی لگن را در طول روز انجام دهند.

اضافه وزن و چاقی

اضافه وزن، به خصوص چربی شکمی، فشار مضاعفی به ناحیه لگن و وریدهای مقعدی وارد می کند. این فشار مداوم با گذشت زمان باعث تورم و بیرون زدگی تدریجی این وریدها می شود. علاوه بر فشار مکانیکی، چاقی معمولا با کم تحرکی و تغذیه کم فیبر همراه است که هر دو خودشان از دشمنان اصلی بواسیر محسوب می شوند. به همین دلیل کاهش وزن تدریجی و اصولی، نه تنها به سلامت عمومی بدن بلکه به کاهش مستقیم فشار روی ناحیه مقعد نیز کمک می کند.

بارداری و زایمان

در دوران بارداری، رشد جنین و افزایش حجم خون باعث افزایش فشار روی وریدهای لگن می شود. تغییرات هورمونی این دوران نیز دیواره وریدها را شل تر می کند، به همین دلیل بواسیر در سه ماهه سوم بارداری و بعد از زایمان طبیعی شایع تر است. زور زدن هنگام زایمان طبیعی نیز می تواند فشار ناگهانی زیادی به ناحیه مقعد وارد کند.

خوشبختانه در بیشتر موارد، بواسیر دوران بارداری با رعایت تغذیه پرفیبر و اصلاح عادت های دفع، پس از زایمان به تدریج بهبود می یابد.

بلند کردن اجسام سنگین

بلند کردن مکرر اجسام سنگین، به خصوص با تکنیک نادرست مانند خم کردن کمر به جای زانو، فشار درون شکمی را به شکل ناگهانی بالا می برد.

این فشار آنی برای افرادی که زمینه بواسیر دارند بسیار آسیب زا است و می تواند علائم خفته را به طور ناگهانی تشدید کند. ورزشکارانی که وزنه های سنگین بلند می کنند نیز باید هنگام بلند کردن وزنه، نفس خود را حبس نکنند، چون این کار فشار داخل شکمی را بیشتر می کند.

کم آبی بدن

نوشیدن آب ناکافی باعث سفت شدن مدفوع در روده بزرگ می شود و دفع را دشوارتر می کند. این موضوع مستقیما به یبوست و زور زدن بیشتر منجر می شود. بسیاری از افراد بدون توجه به میزان آب مصرفی روزانه خود، تصور می کنند مشکل تنها به تغذیه مربوط است، در حالی که کم آبی بدن به تنهایی می تواند حتی با وجود مصرف کافی فیبر، باعث یبوست شود.

مصرف الکل و دخانیات

الکل بدن را دچار کم آبی می کند و مدفوع را سفت تر می سازد. دخانیات نیز با تاثیر منفی روی گردش خون، روند ترمیم بافت های آسیب دیده ناحیه مقعد را کندتر می کند. سیگار کشیدن همچنین می تواند سرفه های مزمن ایجاد کند که با افزایش مکرر فشار داخل شکمی، به تشدید بواسیر کمک می کند.

استرس و اضطراب مزمن

استرس یکی از عواملی است که کمتر به عنوان دشمن بواسیر شناخته می شود اما تاثیر واقعی دارد. استرس مزمن می تواند الگوی طبیعی دفع را به هم بزند، باعث یبوست یا اسهال دوره ای شود و تنش عضلات کف لگن را افزایش دهد؛ همه این موارد زمینه تشدید بواسیر را فراهم می کنند.

به گفته دکتر کامبیز پوریوسف، تکنیک های ساده مدیریت استرس مانند تنفس عمیق و پیاده روی روزانه، علاوه بر آرام کردن ذهن، می توانند به طور غیر مستقیم به بهبود عملکرد روده نیز کمک کنند.

دشمن بواسیر در تغذیه؛ چه غذاهایی برای هموروئید مضر هستند؟

تغذیه یکی از تاثیرگذارترین بخش های زندگی روزمره روی روند بهبود یا تشدید بواسیر است. برخی غذاها با کاهش فیبر دریافتی، افزایش التهاب یا تحریک مستقیم ناحیه مقعد، نقش یک دشمن واقعی برای عود کردن بواسیر ایفا می کنند. شناخت این غذاها به شما کمک می کند برنامه غذایی روزانه خود را هوشمندانه تر تنظیم کنید. در این بخش مهم ترین این غذاها را بررسی می کنیم.

غذاهای تند و پرادویه

فلفل تند و ادویه های تحریک کننده می توانند هنگام دفع، ناحیه مقعد را بسوزانند و احساس ناراحتی را در افراد مبتلا به بواسیر، به خصوص بواسیر خارجی، افزایش دهند. این سوزش معمولا چند ساعت بعد از مصرف غذای تند ظاهر می شود، بنابراین ممکن است فرد ارتباط آن را با غذای مصرف شده متوجه نشود.

فست فود و غذاهای سرخ کردنی

این نوع غذاها معمولا فیبر بسیار کمی دارند و چربی بالای آن ها هضم را کند می کند. کندی هضم به طور مستقیم با یبوست و تشدید بواسیر در ارتباط است. مصرف مکرر فست فود همچنین معمولا جایگزین وعده های غذایی سرشار از سبزیجات و فیبر می شود که این خود یک آسیب دوگانه به روند دفع وارد می کند.

نان و برنج سفید

کربوهیدرات های تصفیه شده مانند نان سفید و برنج سفید در فرآیند تولید، بخش زیادی از فیبر طبیعی خود را از دست می دهند. مصرف زیاد این مواد می تواند حجم و نرمی طبیعی مدفوع را کاهش دهد. جایگزین کردن بخشی از این مواد با نمونه های سبوس دار، بدون نیاز به تغییر اساسی در رژیم غذایی، می تواند تاثیر محسوسی روی راحتی دفع داشته باشد.

لبنیات پر چرب

مصرف زیاد لبنیات پرچرب مانند خامه، کره و پنیرهای چرب در بسیاری از افراد باعث کند شدن حرکات روده و تشدید یبوست می شود. این تاثیر در افرادی که حساسیت گوارشی به لبنیات دارند معمولا محسوس تر است.

گوشت قرمز فرآوری شده

سوسیس، کالباس و انواع گوشت های فرآوری شده تقریبا فاقد فیبر هستند. نمک بالای این محصولات نیز باعث احتباس آب در بدن می شود که می تواند تورم ناحیه مقعد را بیشتر کند. بهتر است این مواد با گوشت های کم چرب و تازه جایگزین شوند.

نوشابه های گازدار و قندی

قند بالا و گاز موجود در نوشابه ها نفخ و فشار داخل شکمی را افزایش می دهد. این فشار اضافه مستقیما روی وریدهای مقعدی اثر می گذارد و علائم بواسیر را تشدید می کند. آب ساده یا دوغ کم نمک گزینه های بهتری برای جایگزینی هستند.

شکلات و شیرینی های صنعتی

شکر تصفیه شده موجود در شکلات و شیرینی های صنعتی فاقد فیبر است و مصرف زیاد آن می تواند اشتها را برای مصرف غذاهای پر فیبر کاهش دهد. این مواد همچنین می توانند در برخی افراد باعث نفخ و سنگینی معده شوند.

نمک زیاد

مصرف زیاد نمک باعث احتباس آب در بدن و افزایش فشار خون می شود. هر دوی این موارد می توانند تورم وریدهای ناحیه مقعد را تشدید کنند، به همین دلیل کاهش نمک غذا و پرهیز از تنقلات شور توصیه می شود.

چای و قهوه غلیظ

مصرف زیاد چای پررنگ و قهوه غلیظ می تواند بدن را دچار کم آبی کند و مدفوع را سفت تر کند، به خصوص در افرادی که آب کافی نمی نوشند. اگر عادت به نوشیدن چند فنجان چای یا قهوه در روز دارید، بهتر است به همان نسبت آب بیشتری نیز مصرف کنید.

چه بخوریم تا بواسیر از بین برود؟ | بهترین غذاها برای بواسیر

در کنار پرهیز از غذاهای مضر، اضافه کردن چند ماده غذایی مفید به برنامه روزانه می تواند تاثیر زیادی روی بهبود علائم بواسیر داشته باشد. این غذاها معمولا فیبر بالایی دارند، به نرم شدن طبیعی مدفوع کمک می کنند و التهاب بدن را نیز کاهش می دهند.

سبزیجات برگ سبز

اسفناج، کاهو و انواع کلم به دلیل فیبر بالا و درصد آب فراوان، به نرم شدن مدفوع و راحت تر شدن دفع کمک می کنند. مصرف روزانه یک بشقاب سالاد سبزیجات برگ سبز می تواند نقش موثری در پیشگیری از یبوست داشته باشد.

میوه های فیبردار

گلابی، سیب با پوست، آلو و انجیر از بهترین میوه ها برای افراد مبتلا به بواسیر هستند، چون هم فیبر بالایی دارند و هم به طور طبیعی خاصیت ملین دارند. مصرف چند عدد آلو خشک قبل از خواب نیز یکی از روش های سنتی و در عین حال موثر برای نرم شدن مدفوع صبحگاهی است.

غلات کامل و سبوس دار

جو دوسر، نان سبوس دار و برنج قهوه ای منابع غنی فیبر محسوب می شوند که با افزایش حجم مدفوع، دفع را راحت تر می کنند. شروع صبحانه با یک کاسه جو دوسر می تواند به تحریک طبیعی حرکات روده در ساعات اولیه روز کمک کند.

حبوبات

عدس، لوبیا و نخود از پرفیبرترین مواد غذایی موجود در سبد غذایی روزانه هستند. مصرف منظم آن ها تاثیر زیادی در پیشگیری از یبوست و کنترل بواسیر دارد. برای کسانی که با نفخ ناشی از حبوبات مشکل دارند، خیساندن طولانی قبل از پخت می تواند این عارضه را کاهش دهد.

دانه های روغنی

تخم کتان و دانه چیا وقتی با آب مخلوط شوند حالت ژلاتینی پیدا می کنند و به همین دلیل به نرم شدن و روان تر شدن مدفوع کمک زیادی می کنند. افزودن یک قاشق چای خوری از این دانه ها به ماست یا اسموتی صبحگاهی راهی ساده برای بهره مندی از خواص آن هاست.

ماست و پروبیوتیک ها

پروبیوتیک های موجود در ماست تازه به تعادل فلور روده کمک می کنند و می توانند عملکرد طبیعی روده را بهبود ببخشند. بهتر است ماست ساده و کم چرب را جایگزین ماست های طعم دار و شیرین کنید.

آب فراوان

نوشیدن حداقل هشت لیوان آب در طول روز یکی از ساده ترین و در عین حال موثرترین راه ها برای نرم نگه داشتن مدفوع است. نوشیدن یک لیوان آب ولرم بلافاصله بعد از بیدار شدن نیز می تواند به تحریک طبیعی روده کمک کند.

کدو و هویج پخته

سبزیجاتی مانند کدو حلوایی و هویج پخته، هم فیبر خوبی دارند و هم برای افرادی که گوارش حساسی دارند، نسبت به سبزیجات خام راحت تر هضم می شوند. این گزینه مناسبی برای کسانی است که مصرف سبزیجات خام برایشان نفخ ایجاد می کند.

روغن زیتون

روغن زیتون خام به دلیل خاصیت روان کننده طبیعی می تواند به راحت تر شدن دفع کمک کند؛ افزودن یک قاشق غذا خوری از آن به سالاد روزانه، توسط برخی افراد به عنوان یک راهکار طبیعی برای نرم شدن مدفوع توصیه می شود. در ادامه یک جدول خلاصه، برای انتخاب تعذیه مناسب با توجه به شرایط قرار داده شده است.

برای مقابله با هموروئید چه کارهایی انجام دهیم؟

مقابله موثر با بواسیر تنها به اصلاح تغذیه محدود نمی شود و نیازمند تغییر در چند عادت روزمره است. ترکیب تغذیه مناسب با اصلاح رفتارهای روزانه، بهترین نتیجه را در کاهش علائم و پیشگیری از عود بواسیر به همراه دارد.

نکته مهم دیگر توجه به زمان طبیعی دفع بدن است؛ بهترین زمان برای رفتن به دستشویی، بیست تا سی دقیقه بعد از صرف غذا، به خصوص صبحانه است، چون در این بازه رفلکس طبیعی روده فعال تر عمل می کند و دفع با فشار کمتری انجام می شود.

• نوشیدن حداقل هشت لیوان آب در طول روز

• افزایش تدریجی مصرف فیبر در وعده های غذایی

• انجام حداقل سی دقیقه پیاده روی یا ورزش سبک در روز

• خودداری از زور زدن هنگام اجابت مزاج

• استفاده از زیرپایی کوتاه هنگام نشستن روی توالت فرنگی

• محدود کردن زمان نشستن روی توالت و دوری از گوشی همراه در این زمان

• استفاده از حمام نشسته با آب ولرم برای کاهش التهاب و درد

• خودداری از نشستن طولانی مدت پشت میز بدون استراحت میان وعده ای

• استفاده از پوشاک نخی و راحت برای کاهش تحریک ناحیه مقعد

• کاهش تدریجی وزن در صورت اضافه وزن یا چاقی

بر اساس راهنمای بالینی انجمن گوارش آمریکا (AGA)، اصلاح رژیم غذایی و عادات دفع از اقدامات خط اول برای کنترل هموروئید محسوب می‌ شود. افزایش مصرف فیبر، پرهیز از زور زدن هنگام اجابت مزاج و کاهش مدت زمان نشستن روی توالت از مهم‌ ترین توصیه‌ های این راهنمای بالینی هستند.

در نهایت باید گفت شناخت دشمنان بواسیر، چه در تغذیه و چه در سبک زندگی، اولین قدم برای کنترل این بیماری شایع است. یبوست، نشستن طولانی، کم تحرکی و مصرف غذاهای کم فیبر از مهم ترین عواملی هستند که با اصلاح آن ها می توان علائم بواسیر را به میزان قابل توجهی کاهش داد. در مقابل، اضافه کردن غذاهای پر فیبر، نوشیدن آب کافی، رعایت زمان طبیعی دفع و فعالیت بدنی منظم نقش مهمی در پیشگیری و بهبود این بیماری ایفا می کنند.

با این حال اگر علائم بواسیر مانند خونریزی، درد مداوم یا تورمی که بر طرف نمی شود ادامه دار باشد، بهتر است حتما به پزشک متخصص گوارش یا جراح عمومی مراجعه کنید تا علت دقیق بررسی و درمان مناسب برای شرایط شما تجویز شود. برای دریافت وقت معاینه پزشک از پارما طب، می توانید با شماره 02188856972 تماس بگیرید.