درمان فیستول با لیزر | مزایا و معایب لیزر فیستول مقعدی

درمان فیستول با لیزر چگونه است؟

در روش لیزر فیستول مقعدی، پزشک یک فیبر نازک و انعطاف پذیر لیزری را از دهانه بیرونی مسیر فیستول وارد کرده و تا انتهای کانال، یعنی نزدیک دهانه داخلی آن، پیش می برد. این فیبر معمولا انرژی را به صورت شعاعی و در تمام جهات دیواره کانال ساطع می کند، نه فقط رو به جلو، و همین ویژگی باعث می شود بافت اطراف مسیر به طور یکنواخت گرم و منقبض شود.

حرارت ایجاد شده پروتئین های داخل بافت را دناتوره کرده و دیواره های کانال فیستول را به هم می چسباند؛ نتیجه این فرآیند معمولا در طول چند هفته آینده به تدریج شکل می گیرد، نه در همان لحظه عمل. برخلاف تصوری که در بسیاری از منابع زبان دیده می شود، بسته شدن کامل مسیر یک فرآیند فوری نیست بلکه بدن باید طی مدتی بافت داخلی را بازسازی کند.

این عمل معمولا با بی حسی موضعی یا نخاعی و بدون نیاز به بیهوشی عمومی انجام می شود و در بیشتر موارد کمتر از نیم ساعت طول می کشد. از آنجا که ماهیچه اسفنکتر بریده یا قطع نمی شود، ریسک اختلال در کنترل دفع نسبت به روش های جراحی بازتر پایین تر گزارش شده، هرچند این موضوع همیشه به معنای صفر بودن خطر نیست.

لیزر فیستول مقعدی برای چه کسانی مناسب است؟ | افراد کاندیدا

لیزر فیستول مقعدی برای همه انواع فیستول گزینه ایده آلی نیست و انتخاب بیمار مناسب یکی از مهم ترین عواملی است که روی نتیجه نهایی درمان تاثیر می گذارد؛ نکته ای که خیلی وقت ها در توضیحات ساده شده کنار گذاشته می شود.

جراح کولورکتال پیش از تصمیم گیری معمولا با معاینه بالینی و در موارد پیچیده تر با کمک تصویربرداری هایی مانند ام آر آی لگن یا سونوگرافی آندورکتال، مسیر دقیق فیستول، عمق آن نسبت به عضله اسفنکتر و وجود یا نبود انشعاب های جانبی را بررسی می کند. به طور کلی، افراد زیر بیشترین بهره را از این روش می برند:

1. بیمارانی که فیستول ساده یا نوع اینترا اسفنکتریک تا ترانس اسفنکتریک با پیچیدگی کم دارند

2. افرادی که در حال حاضر آبسه یا عفونت فعال ندارند و ترشح چرکی کنترل شده است

3. بیمارانی که به دلیل شغل یا شرایط جسمی، امکان طی کردن دوره نقاهت طولانی جراحی باز را ندارند

4. افرادی که پیش از این نخ ست دار (Seton) داشته اند و مسیر فیستول کمی بالغ و آماده شده است

5. کسانی که به دلیل سابقه زایمان، سن بالا یا بیماری های زمینه ای، ریسک بالاتری برای بی اختیاری بعد از جراحی باز دارند

6. بیمارانی که فیستول تک مسیره دارند و انشعاب فرعی زیادی در کانال آن ها دیده نمی شود

در مقابل، فیستول های بسیار پیچیده، چند مسیره، مرتبط با بیماری کرون یا همراه با آبسه مقعدی فعال، معمولا کاندیدای اول این روش نیستند و ممکن است پزشک ترکیبی از لیزر با روش های دیگر مانند فلپ پیشرفت مخاطی یا حتی جراحی باز را پیشنهاد بدهد.

در برخی مطالعات اشاره شده که فیستول های بالای اسفنکتری یا هایترانس اسفنکتریک نتیجه ضعیف تری نسبت به انواع ساده تر داشته اند. به همین دلیل تصمیم نهایی هرگز نباید فقط بر اساس خواسته بیمار یا تبلیغات باشد، بلکه باید حاصل بررسی دقیق پزشک متخصص کولورکتال با در نظر گرفتن آناتومی فیستول هر فرد باشد.

مراحل درمان فیستول مقعدی با لیزر

روند درمان فیستول مقعدی با لیزر معمولا از یک ویزیت ساده شروع می شود و تا چند هفته پیگیری بعد از عمل ادامه پیدا می کند. جزئیات دقیق ممکن است بسته به نوع دستگاه، تجربه جراح و پیچیدگی فیستول هر بیمار کمی متفاوت باشد، اما به طور کلی می توان این مسیر را در چند مرحله اصلی خلاصه کرد.

دانستن این مراحل به بیمار کمک می کند بداند در هر بخش از درمان چه انتظاری باید داشته باشد و چرا گاهی زمان بین ویزیت اول تا روز عمل، چند هفته طول می کشد.

مشاوره و معاینه اولیه

در اولین جلسه، پزشک با معاینه فیزیکی محل فیستول، دهانه بیرونی و داخلی مسیر را شناسایی می کند و شرح حال کاملی از سابقه بیماری، جراحی های قبلی و بیماری های زمینه ای مانند کرون یا دیابت می گیرد.

در فیستول های ساده معمولا همین معاینه کافی است، اما در موارد پیچیده تر یا فیستول های عود کننده، درخواست ام آر آی یا سونوگرافی آندورکتال برای نقشه برداری دقیق مسیر و انشعاب های احتمالی آن منطقی تر است. این مرحله در واقع تعیین می کند که آیا بیمار اصلا کاندیدای مناسبی برای لیزر است یا باید گزینه های دیگر را بررسی کرد.

آماده سازی و ست گذاری در صورت نیاز

در فیستول هایی که هنوز عفونت یا التهاب فعال دارند یا مسیرشان به اندازه کافی مشخص نیست، بسیاری از جراحان ترجیح می دهند چند هفته پیش از لیزر، یک نخ ست شل در مسیر فیستول قرار دهند.

این نخ به تخلیه ترشحات کمک می کند و به گفته برخی مطالعات، احتمال موفقیت لیزر را در مرحله بعدی افزایش می دهد، چون بافت اطراف مسیر فرصت پیدا می کند کمی التهاب خود را کاهش دهد. این مرحله در خیلی از توضیحات ساده فارسی زبان اصلا ذکر نمی شود، در حالی که برای بخش قابل توجهی از بیماران، پله ای ضروری پیش از عمل اصلی است.

بی حسی و آماده سازی اتاق عمل

روز عمل، بیمار معمولا تحت بی حسی موضعی یا نخاعی قرار می گیرد و نیازی به بیهوشی عمومی نیست، مگر در شرایط خاص. این یعنی بیمار در همان روز، ساعتی بعد از عمل می تواند مرکز درمانی را ترک کند. پزشک محل عمل را ضدعفونی کرده و فیبر لیزر را از قبل برای طول و توان مناسب، متناسب با طول کانال فیستول، تنظیم می کند.

وارد کردن فیبر و بستن مسیر فیستول با لیزر

در این مرحله فیبر لیزر از دهانه بیرونی وارد کانال شده و تا نزدیک دهانه داخلی هدایت می شود. سپس در حالی که فیبر به آرامی به سمت بیرون کشیده می شود، انرژی لیزر به صورت پیوسته یا پالسی ساطع می شود تا دیواره های داخلی کانال منقبض و به هم متصل شوند. در بسیاری از پروتکل ها، دهانه داخلی فیستول علاوه بر لیزر، با یک بخیه ساده یا فلپ کوچک مخاطی هم بسته می شود تا احتمال بازگشایی مجدد کمتر شود.

مراقبت بلافاصله بعد از عمل

بعد از پایان کار، محل عمل پانسمان سبک می شود و بیمار برای مدت کوتاهی تحت نظر می ماند تا از نظر خونریزی یا واکنش به بی حسی مشکلی نداشته باشد. اکثر بیماران همان روز مرخص می شوند و نیازی به بستری شبانه ندارند، که یکی از تفاوت های اصلی این روش با جراحی باز سنتی است.

دوره نقاهت و پیگیری

در هفته های بعد از عمل، بیمار باید بهداشت موضعی را رعایت کند، از نشستن طولانی مدت پرهیز کند و طبق دستور پزشک از آنتی بیوتیک یا مسکن استفاده کند. ویزیت های پیگیری معمولا برای اطمینان از روند بسته شدن کامل مسیر و بررسی نشانه های احتمالی عود در نظر گرفته می شود، چون همان طور که گفته شد، بسته شدن نهایی کانال فرآیندی تدریجی و چند هفته ای است، نه یک نتیجه آنی.

مزایا و معایب عمل جراحی فیستول با لیزر چیست؟

وقتی صحبت از لیزر فیستول مقعدی می شود، معمولا فقط طرف مثبت ماجرا شنیده می شود؛ اما مثل هر روش درمانی دیگری، این تکنیک هم محدودیت های خودش را دارد که دانستن آن ها به تصمیم گیری واقع بینانه تر کمک می کند. در ادامه هم مزایای اصلی و هم نکاتی که کمتر درباره شان صحبت می شود را با هم مرور می کنیم.

مزایا

از نظر بسیاری از بیماران و جراحان، بزرگ ترین امتیاز این روش نبود برش جراحی گسترده است؛ چون به جای باز کردن کامل مسیر فیستول، فقط یک فیبر نازک وارد کانال می شود و همین موضوع خونریزی حین عمل را به شکل قابل توجهی کاهش می دهد. دوره نقاهت هم معمولا کوتاه تر از جراحی باز است و بسیاری از بیماران ظرف چند روز می توانند به فعالیت های روزمره یا حتی کار سبک برگردند، در حالی که جراحی سنتی گاهی هفته ها زمان می برد.

از آنجا که ماهیچه اسفنکتر در این روش دست نخورده باقی می ماند، طبق چند مطالعه بین المللی، عملکرد کنترل دفع در بیماران لیزری معمولا بهتر از جراحی باز حفظ شده است.

روش FiLaC (بسته سازی مسیر فیستول به وسیله لیزر) یک تکنیک حفظ کننده اسفنکتر محسوب می‌ شود. بی‌ اختیاری شدید مدفوع گزارش نشد که می‌ تواند نشان‌ دهنده مزیت این روش در حفظ عملکرد اسفنکتر باشد.

براساس مطالعه ای در Pubmed

این عمل به صورت سرپایی و بدون نیاز به بستری انجام می شود که هم هزینه های جانبی بیمارستان را کم می کند و هم استرس روانی بستری شدن را از بین می برد.

درد بعد از عمل نیز در اغلب گزارش ها خفیف تر از جراحی باز توصیف شده و با مسکن های معمولی قابل کنترل است. برای بیمارانی که نگران زخم باز و پانسمان های روزانه طولانی مدت هستند، این روش معمولا نیاز به مراقبت از زخم کمتری دارد، چون بافت از داخل بسته می شود، نه از طریق یک زخم باز بزرگ در سطح پوست.

معایب

نکته ای که باید صادقانه گفته شود این است که میزان موفقیت لیزر فیستول، برخلاف تبلیغات رایج، همیشه نزدیک به صد در صد نیست. در مجموعه ای از مطالعات بین المللی، نرخ بهبودی کامل بعد از یک بار لیزر بین حدود شصت تا هشتاد و پنج درصد گزارش شده و در برخی بیماران برای رسیدن به نتیجه نهایی، جلسه دوم یا روش تکمیلی لازم می شود. این یعنی احتمال دارد بیمار بعد از عمل اول همچنان علائم فیستول مقعدی را داشته باشد و نیاز به تصمیم گیری دوباره با پزشک پیدا کند.

این روش برای فیستول های خیلی پیچیده، چند مسیره یا با انشعاب زیاد، معمولا نتیجه ضعیف تری نسبت به فیستول های ساده دارد و در چنین مواردی جراحی سنتی یا ترکیب روش ها ممکن است انتخاب مطمئن تری باشد.

هزینه تجهیزات لیزر و فیبر یک بار مصرف نیز معمولا بالاتر از ابزار جراحی معمولی است و همین موضوع می تواند هزینه نهایی عمل را نسبت به جراحی کلاسیک افزایش دهد.

یک نکته دیگر که کمتر گفته می شود این است که در صورت وجود آبسه یا عفونت فعال، لیزر قابل انجام نیست و باید ابتدا عفونت کنترل و تخلیه شود، که این خودش می تواند چند هفته زمان اضافه به روند درمان اضافه کند. در نهایت، موفقیت این روش به شدت به تجربه و مهارت جراح در انتخاب بیمار مناسب و تنظیم دقیق توان لیزر بستگی دارد، به همین دلیل انتخاب مرکز درمانی و پزشک با تجربه کافی اهمیت زیادی دارد.

عمل فیستول با لیزر بهتر است یا جراحی؟

پاسخ کوتاه به این سوال این است که «بستگی دارد»، هرچند می دانیم این جواب زیاد قانع کننده به نظر نمی رسد. واقعیت این است که لیزر و جراحی سنتی فیستول، دو ابزار مختلف در دست جراح کولورکتال هستند که هرکدام برای شرایط خاصی مناسب ترند.

دکتر عاطفه دهقانی تفتی که به عنوان یکی از بهترین جراح فیستول در تهران شناخته می شود، می گویند: برای فیستول های ساده و کم عمق، فیستولوتومی کلاسیک یعنی باز کردن کامل مسیر، هنوز هم یکی از روش های قابل اعتماد با نرخ موفقیت بالا محسوب می شود، به خصوص وقتی خطر آسیب به اسفنکتر پایین باشد.

اما در فیستول هایی که مسیرشان از میان بخش قابل توجهی از عضله اسفنکتر عبور می کند، جراحی باز می تواند ریسک بی اختیاری را افزایش دهد و اینجاست که لیزر یا دیگر روش های حافظ اسفنکتر جذاب تر می شوند. در جدول زیر خلاصه ای از تفاوت های کلی این دو روش آمده تا مقایسه راحت تر باشد، هرچند این اعداد میانگین مطالعات مختلف هستند و برای هر بیمار می تواند متفاوت باشد.

همان طور که در جدول دیده می شود، هیچ کدام از این دو روش در همه معیارها برنده مطلق نیستند. جراحی سنتی برای فیستول های ساده هنوز جایگاه محکمی دارد چون سابقه طولانی تری در پزشکی دارد و داده های بلند مدت بیشتری پشت آن است.

اما برای بیمارانی که اولویت شان حفظ حداکثری عملکرد اسفنکتر، کوتاه بودن دوره نقاهت و اجتناب از یک زخم باز بزرگ است، لیزر می تواند گزینه منطقی تری باشد، به شرط این که تیپ فیستول برای این روش مناسب باشد. بهترین راه برای تصمیم گیری، مشورت مستقیم با یک جراح کولورکتال با تجربه است که بعد از معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری، بر اساس آناتومی دقیق فیستول شما، صادقانه بگوید کدام روش شانس موفقیت بالاتری برای پرونده خاص شما دارد.

عوارض احتمالی عمل فیستول مقعدی با لیزر

اگرچه لیزر فیستول نسبت به جراحی باز تهاجم کمتری دارد، اما این به معنای نبود هیچ گونه عارضه نیست و بهتر است بیمار پیش از عمل با دید واقع بینانه وارد این مسیر شود.

بیشتر عوارض این روش خفیف و موقتی هستند و با مراقبت درست برطرف می شوند، اما آگاهی از آن ها به بیمار کمک می کند زودتر متوجه علائم غیرعادی شود و به موقع با پزشک تماس بگیرد. در ادامه به رایج ترین عوارض احتمالی این عمل اشاره می کنیم؛ نکته مهم این است که شدت و احتمال بروز هرکدام از این موارد در افراد مختلف می تواند فرق داشته باشد.

1. درد یا حساسیت خفیف موضعی در چند روز اول که معمولا با مسکن های ساده قابل کنترل است

2. ترشح خون آبه یا لکه بینی جزئی تا حدود یک هفته بعد از عمل که در بیشتر موارد طبیعی تلقی می شود

3. احتمال عفونت موضعی، هرچند نرخ آن نسبت به جراحی باز پایین تر گزارش شده اما کاملا صفر نیست

4. عدم بسته شدن کامل مسیر فیستول بعد از جلسه اول و نیاز احتمالی به تکرار لیزر یا روش تکمیلی

5. بازگشت یا عود فیستول در بلندمدت، به خصوص در فیستول های پیچیده تر یا در صورت عدم رعایت مراقبت های بعد از عمل

6. در موارد نادر، اختلال خفیف و گذرا در کنترل گاز یا ترشحات مخاطی که نرخ آن به مراتب کمتر از جراحی باز سنتی گزارش شده است

معرفی بهترین کلینیک لیزر فیستول در تهران

اگر تصمیم گرفته اید درمان فیستول با لیزر را انجام دهید، انتخاب مرکزی که هم تجهیزات مناسب داشته باشد و هم تیم پزشکی با تجربه کافی در این حوزه، شاید مهم ترین تصمیمی باشد که در کل این مسیر می گیرید. همان طور که در بخش های قبلی گفتیم، نتیجه نهایی این عمل تا حد زیادی به دقت تشخیص، انتخاب درست بیمار و مهارت جراح در تنظیم توان لیزر بستگی دارد، بنابراین سابقه و تخصص مرکز درمانی نباید نادیده گرفته شود.

کلینیک پارما طب یکی از مراکزی در تهران است که سال هاست، به طور مشخص در زمینه بیماری های آنورکتال از جمله فیستول، هموروئید، شقاق و کیست مویی با روش لیزر فعالیت می کند. این مجموعه با نزدیک به نوزده سال سابقه در حوزه درمان بیماری های مقعدی، در طول این سال ها با انواع مختلف فیستول، از موارد ساده تا پرونده های پیچیده تر و عودکننده، سروکار داشته و همین تجربه تجمعی معمولا در دقت تشخیص و انتخاب روش درمانی مناسب برای هر بیمار تاثیر مثبتی می گذارد.

یکی از نکاتی که خیلی از بیماران، به خصوص خانم ها، هنگام انتخاب مرکز درمانی برای این نوع جراحی به آن اهمیت می دهند، وجود پزشک هم جنس است. در کلینیک پارما طب هم پزشکان آقا و هم پزشکان خانم در تیم درمانی حضور دارند تا بیمار بتواند با آرامش بیشتری، متخصصی را انتخاب کند که با آن احساس راحتی بیشتری می کند. این موضوع به خصوص در بیماری هایی مانند فیستول مقعدی که ماهیت نسبتا خصوصی و حساسی دارند، می تواند تاثیر زیادی روی تجربه کلی بیمار از روند درمان بگذارد.

تیم پزشکی این کلینیک تمرکز ویژه ای روی روش های کم تهاجمی و حفظ عملکرد اسفنکتر دارد و تلاش می کند پیش از هر تصمیمی، با معاینه دقیق و در صورت نیاز تصویربرداری، مسیر واقعی فیستول را شناسایی کند تا احتمال موفقیت لیزر برای همان پرونده خاص، تا حد امکان واقع بینانه برآورد شود. این رویکرد دقیقا همان چیزی است که در بخش های قبلی این مقاله روی اهمیتش تاکید کردیم؛ چون انتخاب عجولانه بدون بررسی کافی، یکی از دلایل اصلی نتایج ناامیدکننده در برخی مراکز کم تجربه تر است.

اگر به دنبال مرکزی هستید که علاوه بر تجربه طولانی، محیطی آرام و مشاوره شفاف پیش از عمل هم برایتان اهمیت دارد، می توانید برای دریافت مشاوره اولیه و بررسی شرایط فیستول خود، با کلینیک پارما طب در تهران در ارتباط باشید تا تیم پزشکی این مجموعه، بعد از معاینه، صادقانه بهترین گزینه درمانی را متناسب با وضعیت شما پیشنهاد بدهد.

شماره تماس برای مشاوره رایگان: 02188856972