داروی شقاق مقعدی | بهترین قرص و شیاف برای شقاق

برای شقاق مقعدی چه داروهایی تجویز می شود؟

داروهای شقاق مقعدی در سه دسته جا می گیرند و پزشک بسته به وضعیت هر بیمار، سهم هر دسته را کم و زیاد می کند. کسی که مدفوع سفت دارد، بیشتر به ملین و فیبر نیاز پیدا می کند. کسی که بعد از هر اجابت مزاج ساعت ها درد می کشد، بیشتر به داروی شل کننده عضله و مسکن نیاز دارد.

دسته اول داروهای خوراکی هستند. ملین ها و مکمل های فیبر مدفوع را نرم می کنند، مسکن ها درد را پایین می آورند و بعضی داروهایی که در اصل برای فشار خون ساخته شده اند، برای شل کردن اسفنکتر هم به کار می روند.

دسته دوم شیاف هاست. شیاف مستقیم داخل مقعد گذاشته می شود و بسته به ترکیبش ناحیه را لغزنده می کند، التهاب را فرو می نشاند یا درد را کم می کند.

دسته سوم داروهای موضعی هستند که روی خود زخم و اطراف آن به کار می روند. چون قرار است در این مطلب روی قرص و شیاف تمرکز کنیم، سراغ جزئیات این گروه نمی رویم.

وقتی دارو کافی نباشد، پزشک سراغ روش های تخصصی تر می رود، مثل تزریق سم بوتولینوم یا جراحی فیشر مقعدی. همه این دسته ها کنار هم عمل می کنند و هیچ کدام جای اصلاح عادت های دستشویی و تغذیه را نمی گیرد.

قرص برای شقاق مقعدی

هیچ قرصی به تنهایی زخم را نمی بندد. قرص ها زمینه را آماده می کنند تا بدن خودش کار ترمیم را انجام دهد.

برای انتخاب درست، از خودتان بپرسید کدام جنبه شقاق شما را بیشتر اذیت می کند: یبوست، انقباض عضله، درد یا مشکلی که همراه آن آمده است. قرص های زیر بر همین اساس دسته بندی شده اند.

قرص منیزیم اکسید

منیزیم اکسید آب را به داخل روده می کشد و مدفوع را نرم و حجیم می کند. در شقاق، همین نرمی مهم ترین اتفاق است، چون مدفوع سفت هر روز زخم را دوباره باز می کند. مکمل فیبر مثل پسیلیوم هم در همین گروه جای می گیرد، هرچند قرص نیست و باید با آب فراوان مصرف شود.

مقدار و مدت مصرف را پزشک یا داروساز مشخص کند. مصرف زیاد اسهال می آورد و اسهال هم پوست ناحیه را می سوزاند و ترمیم را عقب می اندازد. کسانی که مشکل کلیوی دارند بدون مشورت پزشک منیزیم مصرف نکنند.

زمان مصرف هم اهمیت دارد. بعضی افراد قرص را شب می خورند تا صبح روز بعد مدفوع نرم تر باشد. بهترین ساعت برای برنامه روزانه شما را داروساز می تواند پیشنهاد دهد.

قرص بیزاکودیل

بیزاکودیل حرکت روده را تحریک می کند. وقتی به کار می آید که چند روز از آخرین اجابت مزاج گذشته و احتمال دفع سفت و دردناک بالاست. مصرف آن باید کوتاه و حساب شده باشد.

بیشتر کسانی که بیزاکودیل می خورند از گرفتگی و پیچش شکم گله می کنند. مصرف طولانی هم ممکن است روده را به آن عادت بدهد. بسیاری از پزشکان آن را فقط در بازه های کوتاه و کنار فیبر و مایعات کافی توصیه می کنند.

اثر آن چند ساعت بعد شروع می شود، پس زمان بندی مصرف اهمیت دارد. اگر قرص را در ساعت نامناسب بخورید و مجبور شوید دفع را نگه دارید، مدفوع دوباره سفت می شود و همان مشکل اول برمی گردد.

قرص نیفدیپین

اگر علائم شقاق مقعدی شما شامل دردی سوزشی و ماندگار پس از اجابت مزاج است، احتمال دارد انقباض اسفنکتر نقش زیادی در این علائم داشته باشد. در شقاق مزمن، عضله اسفنکتر اغلب سفت و منقبض می ماند و خون کمتری به ناحیه زخم می رسد.

نیفدیپین از گروه مسدود کننده های کانال کلسیم است و عضله صاف را شل می کند. نوع خوراکی آن بیشتر وقتی تجویز می شود که داروی موضعی برای بیمار جواب نداده یا قابل تحمل نبوده است. درباره نوع خوراکی، پژوهش کمتری نسبت به نوع موضعی انجام شده است. سردرد، سرگیجه، تپش قلب و ورم مچ پا از عوارض احتمالی آن هستند.

کسی که فشار خونش پایین است یا داروی قلبی مصرف می کند، بدون نظر پزشک سراغ این دارو نرود. گاهی دیلتیازم خوراکی جایگزین می شود و انتخاب میان این دو با پزشک است. اندازه گیری فشار خون در هفته اول مصرف کمک می کند اگر افت فشار پیش آمد زود متوجه شوید.

قرص استامینوفن و ایبوپروفن

درد شقاق گاهی چنان شدید است که فرد از رفتن به دستشویی می ترسد و اجابت مزاج را عقب می اندازد. مدفوع در روده سفت تر می شود و دفعه بعد درد بیشتری می آورد. مسکن ملایم می تواند این چرخه را بشکند.

برای بیشتر آدم ها استامینوفن انتخاب ساده تری است. ایبوپروفن علاوه بر درد، التهاب را هم کم می کند، اما معده را تحریک می کند و با معده خالی مناسب نیست. مسکن های حاوی کدئین را تا جای ممکن کنار بگذارید، چون خودشان باعث یبوست می شوند.

درد بعد از اجابت مزاج گاهی چند ساعت می ماند. بعضی پزشکان پیشنهاد می کنند مسکن حدود نیم ساعت پیش از رفتن به دستشویی مصرف شود تا دفع با درد کمتری همراه باشد.

قرص دیوسمین و هسپریدین

گاهی شقاق و هموروئید کنار هم دیده می شوند. ترکیب های فلاونوئیدی مثل دیوسمین برای بهتر شدن وضعیت رگ ها و کم کردن ورم هموروئید مصرف می شوند. اثر مستقیم آن ها روی خود شقاق ثابت نشده است، پس جای داروهای اصلی را نمی گیرند.

اگر پزشک هر دو مشکل را تشخیص داده باشد، ممکن است این قرص را در کنار درمان اصلی شقاق تجویز کند. اگر فقط شقاق دارید، به احتمال زیاد به آن نیازی ندارید.

قرص لوپرامید؛ وقتی اسهال وجود دارد

شقاق همیشه از یبوست به وجود نمی آید. اسهال مکرر هم پوست مقعد را آزار می دهد و می تواند باعث پارگی شود. اگر مشکل شما این است، هدف اصلی پیدا کردن علت اسهال است، نه مصرف بی جهت دارو.

لوپرامید می تواند دفعات اجابت مزاج را کم کند، ولی مصرف بی حساب آن گاهی کار را به یبوست می کشاند و چرخه را برعکس می کند. اگر اسهال بیش از چند روز ادامه داشت، معاینه لازم است، چون عفونت، حساسیت غذایی یا بیماری التهابی روده هم می توانند دلیل اسهال باشند.

استفاده از شیاف برای فیشر مقعد

شیاف ها در اصل برای مشکلات داخل راست روده ساخته شده اند و به همین دلیل بیشتر با هموروئید شناخته می شوند. برای فیشر مقعد هم به کار می روند، ولی بهتر است انتظار منطقی از این دارو داشته باشید.

شیاف بعد از قرار گرفتن در مقعد با گرمای بدن آب می شود و دارویش پخش می شود. بخشی از دارو ممکن است بالاتر از محل زخم بماند.

همین موضوع باعث می شود اثرش روی شقاقی که نزدیک لبه مقعد است، کمتر از انتظار باشد. برای همین پزشکان آن را بیشتر مکمل درمان می دانند تا درمان اصلی.

شیاف گلیسیرین مسیر مدفوع را لغزنده می کند و دفع را آسان تر می کند. بعضی شیاف ها لیدوکائین یا ترکیب های ضد التهاب دارند تا درد کم شود. انواع شیاف حاوی کورتیکواستروئید را فقط برای مدت کوتاه و با نظر پزشک به کار ببرید، چون مصرف طولانی آن ها، پوست ناحیه را نازک و آسیب پذیر می کند.

بهتر است شیاف بعد از اجابت مزاج و شست و شوی ملایم ناحیه گذاشته شود. دراز کشیدن به پهلو و کمی لغزنده کردن نوک شیاف کار را راحت تر می کند. اگر گذاشتن آن دردناک است، اصرار نکنید و موضوع را به پزشک بگویید.

داروی شقاق مقعدی مزمن چیست؟

شقاقی که بیشتر از شش تا هشت هفته باقی بماند، مزمن به حساب می آید. لبه های زخم در این مرحله سفت می شوند و گاهی زائده ای پوستی کنار آن شکل می گیرد. عضله اسفنکتر هم بیشتر در حالت انقباض می ماند، بنابراین نرم کردن مدفوع به تنهایی کافی نیست.

درمان در این مرحله چند بخش دارد؛ اصلاح مدفوع، شل کردن اسفنکتر و در صورت نگرفتن نتیجه، رفتن سراغ روش های تخصصی. جدول زیر گزینه ها را در یک نگاه کنار هم می گذارد.

تزریق بوتولینوم (بوتاکس) برای کسانی مطرح می شود که دارو را تحمل نمی کنند یا نتیجه نگرفته اند. اثر آن چند ماه می ماند و در این فاصله زخم فرصت ترمیم پیدا می کند. اگر یبوست اصلاح نشود، ممکن است شقاق بعد از پایان اثر دوباره برگردد.

جراحی در شقاق مزمن و مقاوم بالاترین درصد بهبودی را دارد، اما خطر نشت گاز یا مدفوع، هرچند کم، وجود دارد. به همین دلیل بیشتر پزشکان ابتدا چند هفته دارو را امتحان می کنند.

شقاقی که خارج از خط وسط مقعد قرار دارد، بیش از یکی است، یا با اسهال طولانی، کاهش وزن و ترشح همراه است، ارزش بررسی و توجه بیشتر دارد. گاهی پشت آن بیماری هایی مثل کرون یا عفونت پنهان شده است.

آیا داروهای شقاق مقعدی می توانند بیماری را درمان کنند؟

برای بخش بزرگی از شقاق های حاد، پاسخ مثبت است. وقتی مدفوع نرم بماند و انقباض عضله کم شود، بدن در چند هفته زخم را خودش ترمیم می کند. در این حالت دارو نقش کمکی دارد و اصل کار را بدن انجام می دهد.

در شقاق مزمن، درمان با این داروها فرق می کند. بخش قابل توجهی از بیماران با دارو بهبود پیدا می کنند و بخشی دیگر نه. عدد دقیق در مطالعات مختلف فرق می کند و به نوع دارو و مدت مصرف بستگی دارد.

منابع معتبر نیز به این موضوع اشاره کرده اند: درمان شقاق معمولا فقط به یک دارو محدود نمی شود. اصلاح یبوست، دریافت فیبر و مایعات کافی و در صورت نیاز استفاده از نرم کننده مدفوع میتواند بخشی از درمان اولیه باشد و در کنار آن، بسته به شرایط بیمار، درمان دیگری نیز تجویز شود.
منبع: PubMed Central

بازگشت زخم موضوع دیگری است. اگر کم آبی، فیبر کم یا زور زدن طولانی در دستشویی ادامه پیدا کند، شقاق ممکن است چند ماه بعد برگردد. دارو زخم را می بندد ولی جلوی بازگشتش را نمی گیرد، مگر اینکه علت اصلی آن اصلاح و رفع شود. نوشیدن آب کافی و خوردن سبزیجات، میوه و غلات کامل بخشی از درمان است.

مدت زمان مصرف داروی فیشر مقعدی

در شقاق حاد، بیشتر پزشکان یک دوره چهار تا شش هفته ای در نظر می گیرند. درد اغلب زودتر از خود زخم کم می شود و همین باعث می شود بعضی افراد داروها را زود کنار بگذارند. قطع کردن پروسه درمان با اولین نشانه بهبودی، یکی از دلایل عود است. در شقاق مزمن، داروهای شل کننده عضله اغلب شش تا هشت هفته امتحان می شوند و بعد نتایج آن ها ارزیابی می شود.

شیاف های حاوی کورتیکواستروئید بسیار کوتاه تر مصرف می شوند، در حدود یک هفته تا ده روز. ملین ها تا وقتی مدفوع سفت است ادامه پیدا می کنند.

دکتر عاطفه دهقانی تفتی بعد از تجویز داروی شقاق مقعدی به بیماران خود می گوید: برای اینکه بفهمید دارو جواب می دهد یا نه، دو هفته اول را یادداشت کنید، شدت درد از صفر تا ده و وجود یا نبود خون و شکل مدفوع را بنویسید. این یادداشت ساده به پزشک کمک می کند به جای حدس زدن، با اطلاعات دقیق تصمیم بگیرد.

اگر پس از شش تا هشت هفته تغییر محسوسی ندیدید، دوز را خودسرانه بالا نبرید و به پزشک برگردید.

عوارض داروهای شقاق مقعدی چیست؟

هر دارویی که اثر درمانی دارد ممکن است عارضه هم داشته باشد و داروهای شقاق نیز از این قاعده مستثنی نیستند. همه افراد همه عوارض را تجربه نمی کنند و شدت آن ها به دارو و دوز بستگی دارد. در فهرست زیر، شایع ترین عوارض را به تفکیک نوع دارو می خوانید.

1. سردرد، سرگیجه و افت فشار خون: بیشتر با مسدود کننده های کانال کلسیم و ترکیب های نیتراتی دیده می شود و بلند شدن ناگهانی از جا آن را بدتر می کند.

2. گرفتگی شکم و اسهال: به ویژه با منیزیم و بیزاکودیل. اسهال طولانی می تواند املاح بدن را به هم بزند و شقاق را تشدید کند.

3. تحریک معده: با ایبوپروفن و مسکن های هم خانواده آن. در مصرف طولانی، خطر زخم معده و خونریزی گوارشی وجود دارد.

4. سوزش، خارش یا نازک شدن پوست: بیشتر با شیاف های کورتیکواستروئیدی و مصرف بیش از دوره پیشنهادی.

5. بدتر شدن یبوست: با مسکن های حاوی کدئین یا ترامادول.

6. واکنش آلرژیک: کهیر، ورم لب یا تنگی نفس. در این حالت باید دارو را قطع کرد و سریع به پزشک مراجعه کرد.

7. تداخل دارویی: ترکیب داروهای نیتراتی با داروهای نعوظ مثل سیلدنافیل می تواند فشار خون را به شکل خطرناکی پایین بیاورد.

اگر سردرد شدید، تپش قلب، مدفوع سیاه، خونریزی بیشتر از قبل یا تب پیدا کردید، منتظر نمانید و با پزشک تماس بگیرید. مصرف همزمان چند دارو را هم پیش از شروع با داروساز در میان بگذارید.

چند کار ساده عوارض را کم می کند؛ ایبوپروفن را بعد از غذا بخورید، همراه ملین آب کافی بنوشید و دو داروی هم گروه را بدون اطلاع پزشک با هم ترکیب نکنید. اگر عارضه ای آزار دهنده شد، به جای قطع ناگهانی مشکل را مطرح کنید. گاهی تغییر دوز یا نوع دارو کافی است.

در مجموع، قرص ها بیشتر برای اصلاح علت، شل کردن عضله و کنترل درد به کار می آیند و شیاف ها نقش مکمل و تسکین موضعی دارند. بهترین نتیجه وقتی به دست می آید که دارو با آب کافی، مصرف فیبر و اصلاح عادات در دستشویی همراه شود.

اگر پزشک در کنار قرص و شیاف داروی موضعی هم نوشته، درباره پماد برای شقاق مقعدی جداگانه مطالعه کنید و ترکیب مصرف را با او هماهنگ کنید.